Opublikowano: 25 czerwiec 2025

Lekarz pierwszego kontaktu, w ramach prowadzonej terapii, może dać skierowanie na darmowe badania diagnostyczne.

O potrzebie wykonania badań diagnostycznych decyduje lekarz, kierując się wskazaniami medycznymi, a nie na prośbę pacjenta.

Badania są realizowane w laboratorium lub pracowni, z którymi ośrodek POZ ma zawartą umowę.

Badania hematologiczne:

• morfologia krwi obwodowej z płytkami krwi
• morfologia krwi obwodowej z wzorem odsetkowym i płytkami krwi
• retikulocyty
• odczyn opadania krwinek czerwonych (OB).

Badania biochemiczne i immunochemiczne:

• sód
• potas
• wapń zjonizowany
• żelazo
• żelazo – całkowita zdolność wiązania (TIBC)
• stężenie transferryny
• stężenie hemoglobiny glikowanej (HbAlc)
• mocznik
• kreatynina
• glukoza
• test obciążenia glukozą
• białko całkowite
• proteinogram
• albumina
• białko C-reaktywne (CRP)
• kwas moczowy
• cholesterol całkowity
• cholesterol-HDL
• cholesterol-LDL
• trójglicerydy (TG)
• bilirubina całkowita
• bilirubina bezpośrednia
• fosfataza alkaliczna (ALP)
• aminotransferaza asparaginianowa (AST)
• aminotransferaza alaninowa (ALT)
• gammaglutamylotranspeptydaza (GGTP)
• amylaza
• kinaza kreatynowa (CK)
• fosfataza kwaśna całkowita (ACP)
• czynnik reumatoidalny (RF)
• miano antystreptolizyn O (ASO)
• hormon tyreotropowy (TSH)
• antygen HBs-AgHBs
• VDRL
• FT3
• FT4
• PSA – Antygen swoisty dla stercza całkowity.

Badania moczu:

• ogólne badanie moczu z oceną właściwości fizycznych, chemicznych oraz oceną mikroskopową osadu
• ilościowe oznaczanie białka
• ilościowe oznaczanie glukozy
• ilościowe oznaczanie wapnia
• ilościowe oznaczanie amylazy.

Badania kału:

• badanie ogólne
• pasożyty
• krew utajona – metodą immunochemiczną.

Badania układu krzepnięcia:

• wskaźnik protrombinowy (INR)
• czas kaolinowo-kefalinowy (APTT)
• fibrynogen.

Badania mikrobiologiczne:

• posiew moczu z antybiogramem
• posiew wymazu z gardła z antybiogramem
• posiew kału w kierunku pałeczek Salmonella i Shigella.
• test antygenowy SARS-CoV-2 uzyskiwany za pomocą Systemu Dystrybucji Szczepionek (SDS)
• badanie elektrokardiograficzne (EKG) w spoczynku.

Diagnostyka ultrasonograficzna:

• USG tarczycy i przytarczyc
• USG ślinianek
• USG nerek, moczowodów, pęcherza moczowego
• USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej, w tym wstępnej oceny gruczołu krokowego
• USG obwodowych węzłów chłonnych.

Zdjęcia radiologiczne:

• zdjęcie klatki piersiowej w projekcji AP i bocznej
• zdjęcia kostne:
• w przypadku kręgosłupa, kończyn i miednicy – w projekcji AP i bocznej
• zdjęcie czaszki
• zdjęcie zatok
• zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej.

Budżet powierzony diagnostyczny:

• ferrytyna
• witamina B12
• kwas foliowy
• anty CCP
• CRP szybki test ilościowy (populacja do ukończenia 6. roku życia)
• przeciwciała anty-HCV
• Immunoglobuliny E całkowite (IgE)
• Immunoglobuliny E swoiste (IgE):
• wziewne: leszczyna, olcha, brzoza, trawy, żyto, bylica, roztocza kurzu domowego, pies, kot, altenaria 
• pokarmowe: mleko, jaja, pszenica, soja, orzechy ziemne, orzechy laskowe, ryby, owoce morza - skorupiaki, marchew, jabłko
• antygen H. pylori w kale - test kasetkowy
• antygen H. pylori w kale - test laboratoryjny
• strep-test

Budżet powierzony opieki koordynowanej:

• BNP (NT-pro-BNP)
• albuminuria (stężenie albumin w moczu)
• UACR (wskaźnik albumina/kreatynina w moczu)
• antyTPO (przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej)
• antyTSHR (przeciwciała przeciw receptorom TSH)
• antyTG (przeciwciała przeciw tyreoglobulinie)
• EKG wysiłkowe (próba wysiłkowa EKG)
• Holter EKG 24 godz. (24-godzinna rejestracja EKG)
• Holter EKG 48 godz. (48-godzinna rejestracja EKG)
• Holter EKG 72 godz. (72-godzinna rejestracja EKG)
• Holter RR (24-godzinna rejestracja ciśnienia tętniczego)
• USG Doppler tętnic szyjnych
• USG Doppler naczyń kończyn dolnych
• ECHO serca przezklatkowe
• spirometria
• spirometria z próbą rozkurczową
• biopsja aspiracyjna cienkoigłowa tarczycy celowana do 2 procedur (u dorosłych)
• biopsja aspiracyjna cienkoigłowa tarczycy celowana  (u dorosłych) co najmniej 3 procedur
• tomografia komputerowa tętnic wieńcowych - przy wskazaniu do diagnostyki choroby niedokrwiennej serca

Badania, na które skieruje Cię lekarz POZ, a wykonasz w dowolnej placówce, która ma umowę z NFZ:

• gastroskopia
• kolonoskopia
• tomografia komputerowa płuc

Opublikowano: 23 czerwiec 2025

23 czerwca to w Polsce dzień szczególny – obchodzimy wtedy Ogólnopolski Dzień Świadomości Raka Prostaty. Wydarzenie to powstało z inicjatywy środowisk lekarskich i organizacji pacjenckich, które dostrzegły pilną potrzebę edukacji na temat jednego z najczęstszych nowotworów dotykających mężczyzn.

Cichy wróg – czym jest rak prostaty?

Rak prostaty, zwany także rakiem gruczołu krokowego, to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów, co roku diagnozę słyszy ponad 17 tysięcy mężczyzn, a ponad 5 tysięcy umiera z jego powodu.

W początkowej fazie choroba może przebiegać bezobjawowo. Gdy pojawiają się symptomy, bywają one łatwe do zignorowania – częste oddawanie moczu, nocne wstawanie, osłabienie strumienia moczu, czy uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza. Czasem dochodzą bóle w krzyżu, a nawet problemy z erekcją czy krwią w moczu.

Dlaczego potrzebny jest taki dzień?

Wielu mężczyzn wciąż unika wizyt u urologa, często z powodu wstydu, niewiedzy lub przekonania, że „to nie wypada”. Dzień Świadomości Raka Prostaty powstał, by przełamać te bariery i uświadomić, że zdrowie nie zna płci ani stereotypów.

Podczas wrześniowych kampanii prowadzone są liczne działania edukacyjne – wykłady, spoty, broszury, kampanie w mediach społecznościowych, ale też bezpłatne badania PSA (antygenu gruczołu krokowego), które pozwalają wcześnie wykryć niepokojące zmiany.

Leczenie i szansa na życie

W przypadku raka prostaty kluczowe znaczenie ma czas. Wczesne wykrycie nowotworu oznacza nawet ponad 90% szans na pełne wyleczenie. Leczenie może obejmować zabieg chirurgiczny (prostatektomia), radioterapię, hormonoterapię, a w niektórych przypadkach aktywny nadzór (czyli regularne kontrole bez natychmiastowego leczenia).

Dzięki nowoczesnym metodom leczenia wielu mężczyzn wraca do normalnego życia – pracuje, uprawia sport i cieszy się rodziną. Warunkiem jest jedno: odwaga, by się przebadać.

Rak prostaty to choroba, o której trzeba mówić. Dlatego Ogólnopolski Dzień Świadomości Raka Prostaty to nie tylko data w kalendarzu, ale apel o czujność, troskę o siebie i bliskich.

Opublikowano: 20 czerwiec 2025

Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe, znane również jako WSM, to obiekty mieszkalne, w których mogą przebywać osoby z niepełnosprawnościami, które potrzebują znacznej pomocy.

W każdym WSM mieszka od 2 do 12 osób, a ich samodzielne życie wspierają wykwalifikowani specjaliści.

Każdy z mieszkańców będzie mógł cieszyć się własnym mieszkaniem, a na jego prośbę istnieje możliwość zamieszkania z inną osobą będącą mieszkańcem WSM, pod warunkiem zawarcia wspólnej umowy najmu lub umowy użyczenia.

Mieszkania w WSM będą w pełni umeblowane i dostosowane do potrzeb osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Każde z mieszkań będzie składać się z pokoju dziennego, kuchni oraz przestronnej łazienki. Minimalna powierzchnia każdego mieszkania to 25 metrów kwadratowych. Oprócz tego, w zależności od projektu, WSM mogą mieć wspólne przestrzenie, takie jak jadalnie, sale do ćwiczeń, czy miejsca rehabilitacji.

Celem Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych jest umożliwienie osobom z niepełnosprawnościami życia w sposób niezależny oraz oferowanie całodobowej pomocy dopasowanej do ich specyficznych potrzeb.

Kto zajmie się budową Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych?

Budowa Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych finansowana jest z funduszy Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przez organizacje doświadczone w pracy na rzecz osób z niepełnosprawnościami. PFRON nadzoruje prawidłową realizację tych projektów.

Na stronie internetowej Funduszu dostępna jest lista organizacji zajmujących się budową WSM oraz lokalizacji nowych inwestycji.

Pierwsze budynki mają zostać oddane do użytku w 2025 roku.

Dla kogo przeznaczone są Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe?

Do Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych mogą wprowadzić się osoby z znacznym stopniem niepełnosprawności, które potrzebują intensywnego wsparcia i będą miały umowę najmu lub użyczenia mieszkania z organizacją, która zbudowała WSM.

Wysoki poziom wsparcia oznacza, że ubiegający się o miejsce w WSM musi mieć w decyzji od wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności od 70 do 100 punktów w skali oceny potrzeb wsparcia.

Rekrutacja do WSM odbywa się przez organizacje, bez udziału PFRON, zgodnie z zasadami przedstawionymi w dokumentach programowych. Warunki pobytu oraz zakres oferowanych usług określa umowa między mieszkańcem WSM a organizacją prowadzącą placówkę. Pierwsza umowa zawierana jest na rok, a następna na czas nieokreślony.

Ile to kosztuje?

W dużej mierze funkcjonowanie Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych jest finansowane przez PFRON. Mieszkańcy wnoszą również wkład w koszty utrzymania swojego mieszkania w WSM, do 50% swoich dochodów.

Jak można aplikować o zamieszkanie w WSM?

Osoba z ograniczeniami sprawnościowymi, która pragnie zamieszkać w wspomaganej społeczności mieszkaniowej, powinna skontaktować się z przedstawicielem firmy odpowiedzialnej za budowę WSM, aby uzyskać dokładne informacje na temat podpisania umowy najmu lub użyczenia lokalu. Informacje kontaktowe można znaleźć na stronach internetowych organizacji w sekcji „kontakt”.

Przyszłość Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych

Z każdym rokiem w naszym kraju zwiększy się liczba domów, które oferują osobom z niepełnosprawnościami dostęp do mieszkań oraz całodobową pomoc dostosowaną do ich indywidualnych potrzeb.

PFRON będzie na swojej stronie internetowej informował o wszelkich organizacjach oraz miejscach, w których powstają wspomagane społeczności mieszkaniowe. Dodatkowe informacje można uzyskać, pisząc na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Więcej informacji o WSM czytaj tutaj: https://www.pfron.org.pl/o-funduszu/programy-i-zadania-pfron/programy-i-zadania-real/samodzielnosc-aktywnosc-mobilnosc-wspomagane-spolecznosci-mieszkaniowe/

Opublikowano: 16 czerwiec 2025

Grzybica paznokci to powszechny problem zdrowotny wśród seniorów, który nie tylko wpływa na estetykę stóp, ale również może prowadzić do odczuwania bólu, pęknięć skóry oraz drugorzędnych infekcji. Wraz z upływem lat następuje osłabienie układu immunologicznego, a paznokcie stają się bardziej podatne na infekcje. Na szczęście dostępne są nowoczesne metody leczenia oraz odpowiednia profilaktyka, które umożliwiają szybki powrót do zdrowia paznokci.

Czemu grzybica paznokci częściej dotyka osoby starsze?

Paznokcie u seniorów mają tendencję do wolniejszego wzrostu, stają się grubsze i bardziej łamliwe, co sprzyja występowaniu grzybicy. Dodatkowo wiele starszych osób zmaga się z przewlekłymi schorzeniami, takimi jak cukrzyca czy problemy z krążeniem, co obniża ich odporność i zwiększa ryzyko zakażeń. Nosić zamknięte obuwie, mieć trudności z samodzielnym dbaniem o stopy oraz korzystać z publicznych obiektów (jak baseny czy sauny) również może zwiększyć prawdopodobieństwo zakażenia.

Grzybica rozwija się w wolnym tempie, często przez wiele miesięcy, nie dając wyraźnych objawów bólowych. Dlatego w tej grupie wiekowej kluczowa jest szybka reakcja na pierwsze oznaki infekcji oraz działania profilaktyczne, które mogą znacznie obniżyć ryzyko zachorowania.

Jak można zidentyfikować grzybicę paznokci?

Grzybica paznokci zazwyczaj objawia się zgrubieniem, zmianą koloru i łamliwością paznokcia. Problemy często zaczynają się od krawędzi paznokcia, która staje się żółta, matowa i traci blask. Z biegiem czasu może dojść do jego rozdwajania lub całkowitego oddzielenia od łożyska. U niektórych starszych osób występuje także swędzenie, zaczerwienienie w okolicach paznokcia oraz nieprzyjemny zapach.

Należy pamiętać, by nie mylić grzybicy z innymi dolegliwościami, takimi jak zmiany urazowe czy te związane z łuszczycą – jedynie lekarz jest w stanie postawić właściwą diagnozę. W wypadku wątpliwości warto przeprowadzić badanie mykologiczne, które potwierdzi obecność grzybów chorobotwórczych i pomoże wybrać odpowiednie leczenie.

Leczenie grzybicy u seniorów

Zabieganie o zdrowie paznokci u seniorów powinno być dostosowane do ich ogólnego stanu zdrowia. Najczęściej stosowane są preparaty do użytku zewnętrznego, takie jak lakiery czy maści z substancjami przeciwgrzybicznymi. W bardziej zaawansowanych przypadkach może być konieczne leczenie doustne, prowadzone pod ścisłym nadzorem specjalisty, zwłaszcza u osób z problemami z wątrobą czy nerkami.

Coraz popularniejsze stają się również zabiegi laserowe, które umożliwiają skuteczne usuwanie grzybicy bez konieczności obciążania organizmu lekami. Proces leczenia zazwyczaj trwa kilka miesięcy i wymaga systematyczności – tylko wtedy możliwe jest całkowite wyleczenie i uniknięcie nawrotów. Warto pamiętać, że wcześniejsze rozpoczęcie leczenia znacznie zwiększa jego skuteczność.

Profilaktyka grzybicy paznokci u starszych osób

Zapobieganie grzybicy paznokci powinno zaczynać się od codziennej dbałości o higienę stóp. Seniorzy powinni starać się, by ich stopy były zawsze suche i czyste, zwłaszcza miejsca między palcami. Niezwykle istotne jest także noszenie przewiewnych, dobrze dopasowanych butów oraz bawełnianych skarpetek, które trzeba często wymieniać. Warto regularnie dezynfekować obuwie domowe i kąpielowe, szczególnie po korzystaniu z miejsc publicznych.

Nie powinno się wypożyczać narzędzi takich jak cążki, pilniki czy obuwie – to najczęstszy sposób przenoszenia grzybów. Ludzie z osłabioną odpornością, tacy jak diabetycy, powinni regularnie sprawdzać stan swoich paznokci podczas każdej wizyty u lekarza lub podologa. Nawet podstawowe zasady higieny mogą w znacznym stopniu obniżyć ryzyko zachorowania.

Opublikowano: 13 czerwiec 2025

Samotność to zjawisko, które może dotknąć każdego, niezależnie od wieku czy sytuacji życiowej. Jednak szczególnie narażone na nią są osoby starsze oraz osoby z niepełnosprawnościami. Dla wielu z nich samotność nie jest chwilowym stanem, lecz codziennością, która negatywnie wpływa zarówno na zdrowie psychiczne, jak i fizyczne.

Psychiczne skutki samotności

Samotność, rozumiana nie tylko jako fizyczny brak obecności innych ludzi, ale również jako poczucie braku więzi i zrozumienia, może prowadzić do poważnych zaburzeń psychicznych. Osoby starsze, często po stracie bliskich, zmagają się z żałobą, uczuciem pustki i wyobcowania. U osób z niepełnosprawnościami, szczególnie tych z ograniczeniami ruchowymi lub komunikacyjnymi, samotność bywa skutkiem wykluczenia społecznego, braku dostępności przestrzeni publicznej czy niezrozumienia ze strony otoczenia.

Badania wykazują, że przewlekła samotność zwiększa ryzyko wystąpienia depresji, zaburzeń lękowych, a także poczucia bezsensu życia. Osoby dotknięte samotnością częściej cierpią na bezsenność, mają obniżoną samoocenę i trudności z koncentracją. Brak codziennych kontaktów społecznych może również wpływać negatywnie na funkcje poznawcze – przyspieszać rozwój chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera.

Fizyczne konsekwencje izolacji

Skutki samotności nie ograniczają się jednak wyłącznie do zdrowia psychicznego. Izolacja społeczna ma także poważny wpływ na ciało. Osoby samotne częściej chorują na schorzenia sercowo-naczyniowe, mają wyższe ciśnienie krwi, a także większe ryzyko udaru czy zawału serca. Układ odpornościowy funkcjonuje słabiej, co sprawia, że organizm gorzej radzi sobie z infekcjami i stanami zapalnymi.

Brak aktywności fizycznej, która często towarzyszy samotności, prowadzi do osłabienia mięśni, pogorszenia sprawności ruchowej i większego ryzyka upadków. Dodatkowo osoby samotne rzadziej zgłaszają się do lekarzy, co opóźnia diagnozowanie i leczenie różnych chorób. Z czasem może to prowadzić do pogorszenia jakości życia, większego uzależnienia od pomocy innych i wzrostu kosztów opieki zdrowotnej.

Społeczne znaczenie kontaktów międzyludzkich

Relacje społeczne są jednym z najważniejszych czynników chroniących zdrowie. Regularne kontakty z rodziną, znajomymi czy sąsiadami, udział w spotkaniach i aktywnościach grupowych poprawiają nastrój, dają poczucie przynależności i bezpieczeństwa. U osób starszych i niepełnosprawnych kontakt z drugim człowiekiem może działać terapeutycznie – podnosić motywację do działania, pomagać w codziennych obowiązkach i przeciwdziałać uczuciu osamotnienia.

Warto także podkreślić rolę technologii – internet, telefon, wideorozmowy czy media społecznościowe mogą być pomocnym narzędziem w utrzymywaniu relacji, zwłaszcza gdy fizyczne spotkania są utrudnione. Jednak same technologie nie zastąpią bezpośredniego kontaktu i bliskości, która jest niezwykle ważna dla zdrowia emocjonalnego.

Jak przeciwdziałać samotności?

Przeciwdziałanie samotności wymaga zaangażowania wielu środowisk – rodzin, instytucji publicznych, organizacji pozarządowych i całego społeczeństwa. Wsparcie dla osób starszych i z niepełnosprawnościami powinno obejmować zarówno dostęp do usług opiekuńczych, jak i działania integrujące społecznie.

Ważne są programy wolontariackie, grupy wsparcia, zajęcia terapeutyczne, kluby seniora czy spotkania integracyjne. Lokalne samorządy i organizacje społeczne mogą tworzyć przestrzenie sprzyjające spotkaniom, rozmowom i wspólnemu spędzaniu czasu. Równie istotna jest edukacja społeczeństwa – przełamywanie stereotypów na temat starości i niepełnosprawności oraz budowanie postaw empatii i otwartości.

Samotność to cichy, ale bardzo realny wróg zdrowia. Osoby starsze i niepełnosprawne są szczególnie narażone na jej negatywne skutki. Dlatego tak ważne jest, by nie pozostawiać ich samym sobie. Tworzenie sieci wsparcia, angażowanie ich w życie społeczne i budowanie poczucia przynależności mogą znacząco poprawić jakość życia i zdrowie – zarówno psychiczne, jak i fizyczne. Wspólnota i relacje międzyludzkie to nie luksus, ale podstawowa potrzeba każdego człowieka.

Opublikowano: 11 czerwiec 2025

Dieta DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) została opracowana z myślą o osobach zmagających się z nadciśnieniem tętniczym. Jej zasady, stworzone przez lekarzy i specjalistów, pomagają obniżyć ciśnienie krwi oraz zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy, osteoporozy, nowotworów i stanów zapalnych w organizmie. Dla osób już cierpiących na nadciśnienie zaleca się wersję diety DASH z ograniczoną ilością sodu. Posiłki mogą być przygotowywane z ulubionych produktów, jednak muszą być komponowane zgodnie z określonymi zasadami.

Korzyści z diety DASH

1. Obniżenie ciśnienia krwi
   Dieta DASH została opracowana głównie w celu walki z nadciśnieniem. Dzięki ograniczeniu soli, tłuszczów nasyconych i zwiększeniu spożycia potasu, wapnia i magnezu, pomaga skutecznie redukować ciśnienie tętnicze.
2. Zmniejszenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych
   Dieta ta wspiera zdrowie serca, redukując poziom złego cholesterolu (LDL) i poprawiając ogólny profil lipidowy.
3. Profilaktyka cukrzycy typu 2
   Dzięki stabilizacji poziomu glukozy we krwi i unikania gwałtownych skoków cukru, dieta DASH pomaga zapobiegać rozwojowi insulinooporności i cukrzycy.
4. Wsparcie zdrowych kości
   Wysoka zawartość wapnia, magnezu i witaminy D w diecie wpływa korzystnie na gęstość mineralną kości, zmniejszając ryzyko osteoporozy.
5. Redukcja masy ciała
   Dieta oparta na dużej ilości warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów i chudych źródeł białka sprzyja utracie nadmiaru kilogramów bez efektu głodzenia.
6. Zmniejszenie stanów zapalnych w organizmie
   Obecność antyoksydantów oraz zdrowych tłuszczów roślinnych wspiera naturalne mechanizmy przeciwzapalne organizmu.
7. Poprawa ogólnego samopoczucia
   Zbilansowana dieta bogata w składniki odżywcze wpływa pozytywnie na koncentrację, poziom energii i jakość snu.

Podstawowe zasady diety DASH z ograniczoną zawartością soli:

• Warzywa i owoce: Podstawą diety są warzywa i owoce bogate w witaminy, przeciwutleniacze i minerały. Należy spożywać 4-5 porcji dziennie, szczególnie wybierając te bogate w potas, takie jak ziemniaki, buraki, pomidory, szpinak, banany, morele i arbuzy.
• Węglowodany złożone: Zaleca się zastąpienie prostych węglowodanów pełnoziarnistymi produktami, takimi jak pieczywo, makarony i kasze. Dostarczają one energii, uwalnianej stopniowo, co pomaga w utrzymaniu stabilnego poziomu cukru we krwi. Spożycie 6-8 porcji dziennie zapewnia uczucie sytości i dostarcza błonnika.
• Białko zwierzęce: Nie należy całkowicie rezygnować z czerwonego mięsa, ale warto ograniczyć jego spożycie do 2 razy w tygodniu, wybierając chudsze kawałki. Chude mięso z kurczaka, indyka lub cielęcinę można spożywać 2 razy dziennie.
• Nabiał: Codziennie można spożywać 2-3 porcje nabiału, wybierając produkty odtłuszczone, takie jak jogurt naturalny, mleko 1% tłuszczu czy chudy twaróg.
• Tłuszcze zdrowe: W diecie powinny znaleźć się zdrowe tłuszcze, takie jak oliwa z oliwek czy olej rzepakowy. Spożywanie orzechów i nasion bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminę E oraz witaminy z grupy B zaleca się do 5 razy w tygodniu.
• Słodycze: Spożycie słodyczy należy ograniczyć do 5 porcji tygodniowo.

Dieta ketogeniczna a nadciśnienie

Dieta ketogeniczna, charakteryzująca się bardzo niską zawartością węglowodanów i wysoką zawartością tłuszczów, może wpływać na organizm w różny sposób. Choć niektóre badania sugerują jej pozytywny wpływ na profil lipidowy, obniżenie poziomu glukozy we krwi oraz ciśnienia tętniczego, nie jest zalecana dla osób z zaburzeniami w pracy trzustki, nerek lub wątroby. Przed jej rozpoczęciem należy skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli pacjent przyjmuje leki na nadciśnienie.

Opublikowano: 09 czerwiec 2025

Witamina B12, znana również jako kobalamina, należy do grupy najistotniejszych składników odżywczych z grupy B, często rekomendowanych przez specjalistów ds. żywienia oraz lekarzy. Substancja ta pełni tak ważną funkcję w organizmie człowieka, że przy ogólnym pogorszeniu kondycji zdrowotnej, zaleca się kontrolę jej poziomu we krwi – w celu ustalenia, czy mieści się on w normie, czy może występuje jej niedostatek. Kobalamina posiada liczne korzystne właściwości, z których wiele ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Działanie i zastosowanie witaminy B12 – w czym pomaga?

Kobalamina odgrywa wiele istotnych ról w organizmie. Oto najważniejsze z nich:

• Uczestniczy w tworzeniu czerwonych krwinek
  Witamina B12 jest konieczna do prawidłowego przebiegu procesu produkcji erytrocytów. Ich brak może skutkować wystąpieniem anemii (niedokrwistości). Regularne uzupełnianie kobalaminy – zarówno w formie doustnej, jak i iniekcyjnej – pomaga skutecznie przeciwdziałać temu problemowi.
• Wspiera pracę układu nerwowego
  Systematyczna suplementacja tej witaminy może pozytywnie wpływać na kondycję układu nerwowego, ułatwiając zapamiętywanie, koncentrację i stabilność psychiczną. Jest to możliwe dzięki temu, że B12 bierze udział w syntezie neuroprzekaźników oraz wspomaga odbudowę osłonek mielinowych neuronów.
• Obniża poziom homocysteiny
  Homocysteina, czyli aminokwas, którego nadmiar zwiększa ryzyko problemów z układem krążenia, może być skutecznie redukowana poprzez dostarczanie organizmowi witamin z grupy B – głównie B12, ale również B6 i kwasu foliowego (B9).
• Reguluje gospodarkę hormonalną
  Braki kobalaminy mogą mieć wpływ na funkcje hormonalne, co może utrudniać zajście w ciążę oraz jej utrzymanie. Odpowiedni poziom tej witaminy wspiera równowagę hormonalną organizmu.
• Wspomaga terapię różnych schorzeń
  Badania wykazały, że witamina B12 może korzystnie wpływać na leczenie wielu poważnych chorób, w tym problemów psychicznych, niektórych rodzajów nowotworów, stwardnienia rozsianego, AIDS czy zapaleń stawów.
• Zwiększa poziom energii
  Kobalamina odgrywa rolę w produkcji energii, zmniejszając uczucie wyczerpania i poprawiając sprawność fizyczną. Dzięki temu jest szczególnie polecana osobom aktywnym oraz tym, które chcą rozpocząć regularne treningi.
• Wzmacnia odporność
  B12 wspiera funkcje immunologiczne organizmu, dlatego jej suplementacja jest szczególnie korzystna w okresie zwiększonej zachorowalności – jesienią, zimą i wczesną wiosną.

Witamina B12 – zapotrzebowanie i dawkowanie

Zapotrzebowanie na witaminę B12 zmienia się w zależności od wielu czynników, takich jak dieta, poziom aktywności fizycznej, stres, a także wiek. Na przykład osoby przeżywające intensywny stres powinny dostarczać sobie jej więcej. Ponadto kobiety w ciąży oraz karmiące piersią powinny zadbać o wyższe dawki tej witaminy.

Zalecane dzienne dawki witaminy B12, zgodnie z Instytutem Żywności i Żywienia, to:

• dzieci od 1. do 3. roku życia – 0,9 µg
• dzieci od 4. do 6. roku życia – 1,2 µg
• dzieci od 7. do 9. roku życia – 1,8 µg
• dzieci od 10. roku życia i młodzież – 1,8–2,4 µg
• dorośli – 2,4 µg
• kobiety w ciąży – 2,6 µg
• kobiety karmiące piersią – 2,8 µg

Niedobór witaminy B12 – przyczyny i objawy

Witamina B12 występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak mięso, mleko, jaja oraz przetwory mleczne. Dlatego osoby stosujące diety wegetariańskie, a szczególnie wegańskie, są bardziej narażone na jej niedobór, jeśli nie dbają o odpowiednią suplementację. Dodatkowo, ryzyko to rośnie u osób po 50. roku życia, kobiet w ciąży, pacjentów z chorobami układu pokarmowego oraz tych po operacjach jelitowych.

Pierwszym widocznym objawem niedoboru B12 jest zmiana wyglądu języka – staje się on gładki, błyszczący i intensywnie czerwony, często pojawiają się na nim owrzodzenia. Jednak istnieje także szereg innych symptomów, które mogą wskazywać na zbyt niski poziom tej witaminy.

Objawy niedoboru można podzielić na:

Objawy neurologiczne:

• bóle głowy
• szumy uszne
• problemy z równowagą

Objawy psychiczne:

• brak energii
• obniżenie nastroju
• silne zmęczenie i wyczerpanie

Inne objawy:

• kołatanie serca
• duszności
• utrata apetytu i masy ciała
• bladość skóry
• problemy z płodnością

W przypadku, gdy niedobór kobalaminy prowadzi do anemii, mogą pojawić się również dodatkowe symptomy, takie jak:

• zaburzenia widzenia
• pogorszenie pamięci i koncentracji
• mrowienie kończyn
• stany depresyjne oraz lękowe

Nadmiar witaminy B12 – objawy i przyczyny przedawkowania

Przedawkowanie witaminy B12 jest rzadkie, ponieważ nadmiar tej witaminy jest szybko usuwany z organizmu przez mocz. Mimo to, może wystąpić, jeśli kobalamina jest przyjmowana w nadmiernych ilościach, np. w postaci suplementów w zbyt dużych dawkach lub jednocześnie z nadmiarem mięsa.

Objawy nadmiaru witaminy B12 to:

• reakcje alergiczne, takie jak wysypki
• suchość warg, krwawienie z nosa
• wzdęcia, biegunki
• zaburzenia naczyniowe
• świąd skóry
• zaostrzenie trądziku różowatego (jeśli występuje)
• w przypadku kobiet w ciąży – zwiększone ryzyko zaburzeń ze spektrum autyzmu u dziecka

Źródła witaminy B12 w jedzeniu

Witamina B12 jest dostępna głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Do najlepszych źródeł tej witaminy należą:

• mięso, szczególnie wątroba i nerki (cielęce, wołowe, drobiowe)
• drób
• jaja kurze
• mleko i produkty mleczne
• ryby
• owoce morza, np. krewetki, małże, ośmiornice
• produkty roślinne, takie jak kiszonki oraz niektóre algi (np. spirulina) poddane fermentacji

Dla osób na diecie wegańskiej lub wegetariańskiej, które nie spożywają tych produktów, kluczowe jest, aby regularnie uzupełniać witaminę B12 poprzez suplementację.

Witamina B12 – kiedy i jak ją przyjmować?

Zaleca się, aby witaminy z grupy B, w tym B12, były przyjmowane rano lub przed południem, ponieważ mają działanie energetyzujące i stymulujące. Witaminę B12 można spożywać zarówno na czczo, jak i z posiłkiem lub po nim, bez utraty efektywności.

Z czym łączyć witaminę B12?

Aby zwiększyć wchłanianie witaminy B12, warto łączyć ją z innymi witaminami z grupy B. Dodatkowo, jej wchłanianie poprawia się, gdy jest przyjmowana razem z witaminą A oraz potasem.

Z czym nie łączyć witaminy B12?

Witamina B12 wchłania się gorzej, gdy jest przyjmowana z alkoholem, ponieważ alkohol upośledza jej przyswajanie. Ponadto, witaminy z grupy B wchłaniają się mniej skutecznie w połączeniu z nikotyną, tabletkami antykoncepcyjnymi, niektórymi lekami na serce, lekami przeciwnowotworowymi, hormonami steroidowymi oraz kawą i herbatą.

Opublikowano: 06 czerwiec 2025

Program PFRON „Samodzielność-Aktywność-Mobilność” Mieszkanie dla Absolwenta to dofinansowanie do wynajmu lokum w trakcie poszukiwań pracy oraz rozpoczęcia działalności zawodowej. Dofinansowanie dotyczące wynajmu mieszkania lub domu na czas 60 miesięcy.

Na czym polega dofinansowanie?

Możesz uzyskać wsparcie finansowe na wszystkie koszty wymienione w umowie wynajmu mieszkania lub domu, które spełniają Twoje potrzeby dotyczące dostępności.

Dotacja jest stopniowo redukowana, a jej wysokość przedstawia się następująco:

od 1 do 24 miesiąca – 100% kosztów najmu;

od 25 do 42 miesiąca – 70% kosztów najmu;

od 43 do 60 miesiąca – 40% kosztów najmu.

Kto może skorzystać z tej pomocy?

• osoby, które ukończyły szkołę podstawową, średnią (wszystkie typy) lub uczelnię wyższą w ciągu 36 miesięcy przed złożeniem wniosku,

• osoby opuszczające rodzinę zastępczą, dom dziecka, instytucję opiekuńczo-wychowawczą,

jeśli jednocześnie:

• posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a dla osób z niepełnosprawnością słuchową także w stopniu umiarkowanym lub podobne dokumenty uznawane za równoważne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w przypadku osób z niepełnosprawnością słuchu - równoważne z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu;
• mają pełną zdolność do czynności prawnych;
• składają oświadczenie, że nie są właścicielami mieszkania ani nie przysługuje im prawo do lokalu spółdzielczego w miejscowości, w której odbywają aktywności zawodowe;
• przekazują oświadczenie o poszukiwaniu pracy lub podjętym zatrudnieniu.

Jak wygląda kwota dofinansowania?

Wysokość dofinansowania różni się w zależności od lokalizacji wynajmowanego lokum oraz od faktu, czy poruszasz się na wózku inwalidzkim.

PFRON regularnie zamieszcza kwartalne informacje na temat maksymalnych kwot dofinansowania w danej lokalizacji wynajmowanego lokum pod adresem: https://www.pfron.org.pl/o-funduszu/programy-i-zadania-pfron/programy-i-zadania-real/mieszkanie-dla-absolwenta/komunikaty/

Jak i gdzie złożyć wniosek?

Program realizowany jest przez samorządy powiatowe, które przyjmują ofertę Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do jego wdrożenia.

Wniosek składa się z wymaganymi załącznikami za pomocą Systemu Obsługi Wsparcia pod adresem https://sow. 

Składanie wniosków realizowane jest online, co oznacza, że możesz to zrobić z domu, unikając kolejek i problemów, co bardzo ułatwia proces ubiegania się o fundusze.

Złożenie wniosku wiąże się z możliwością skorzystania z pomocy pracowników starostwa, którzy w urzędzie zaoferują Ci wsparcie techniczne, wykorzystując przy tym Twój sprzęt elektroniczny.

Termin składania wniosków

Możesz składać wnioski w dowolnym momencie.

Program „Samodzielność – Aktywność – Mobilność! ” Dostępne mieszkanie - to dotacja na przeprowadzkę do mieszkania bez barier architektonicznych, zlokalizowanego w miejscu umożliwiającym samodzielne opuszczenie budynku.

Jak działa dotacja?

Możesz uzyskać wsparcie finansowe na przeprowadzkę do mieszkania zaprojektowanego bez barier architektonicznych, mieszczącego się w lokalizacji, która pozwala na samodzielne wyjście z budynku, aż do poziomu zero.

Kto może skorzystać z dotacji?

Osoba z niepełnosprawnością, niezależnie od wieku, która:

• posiada orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo inne, traktowane jak orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, z powodu niepełnosprawności ruchowej, co uniemożliwia poruszanie się bez wózka;
• złoży oświadczenie, załączając fotografie, o architektonicznych barierach w swoim mieszkaniu i/lub w obiekcie, które uniemożliwiają samodzielne wyjście na poziom zero;
• złoży oświadczenie, że posiada prawo do lokalu na podstawie własności lub spółdzielczego prawa do lokalu.

(Jeśli wniosek dotyczy osoby niepełnoletniej lub ubezwłasnowolnionej, wniosek składa opiekun prawny).

Jak wysoka jest dotacja?

Wysokość dotacji uzależniona jest od lokalizacji nowego mieszkania i stanowi różnicę pomiędzy ceną kupowanego a sprzedawanego mieszkania.

PFRON regularnie publikuje kwartalne wartości maksymalnych kwot dotacji dla docelowej lokalizacji mieszkania na stronie: https://www.pfron.org.pl/o-funduszu/programy-i-zadania-pfron/programy-i-zadania-real/dostepne-mieszkanie/komunikaty/

Jak i gdzie złożyć podanie?

Program jest realizowany przez władze samorządowe na poziomie powiatowym.

Wniosek należy złożyć z wymaganymi dokumentami przez System Obsługi Wsparcia pod adresem https://sow.pfron.org.pl/

Zgłoszenia przyjmowane są w formie elektronicznej, więc nie musisz wychodzić z domu, stać w kolejkach ani się martwić o bariery, co ułatwi ci staranie się o wsparcie finansowe.

Składając wniosek, możesz liczyć na pomoc pracowników urzędów powiatowych, którzy udzielą ci wsparcia technicznego, korzystając z twojego sprzętu elektronicznego.

Termin składania wniosków

Możesz złożyć swój wniosek w dowolnym momencie, jednak musisz to zrobić najpóźniej do 31 grudnia 2025 roku. Pamiętaj, że czas na składanie wniosków kończy się również, gdy budżet Programu zostanie wyczerpany.

Opublikowano: 04 czerwiec 2025

Opieka nad osobą niesamodzielną to jedno z najbardziej wymagających zadań, jakie może stanąć przed człowiekiem. W wielu przypadkach opiekunami są osoby bliskie – członkowie rodziny, partnerzy życiowi, a nawet sąsiedzi czy przyjaciele. To właśnie oni – bez formalnych kwalifikacji, często bez wsparcia instytucjonalnego – stają się opiekunami faktycznymi. Ich praca jest nieoceniona, ale też bardzo obciążająca. Dlatego coraz częściej mówi się o potrzebie systemowego wsparcia dla opiekunów faktycznych. Jedną z najważniejszych form takiej pomocy jest opieka wytchnieniowa.

Czym jest opieka wytchnieniowa?

Opieka wytchnieniowa to czasowe przejęcie obowiązków opiekuna faktycznego przez profesjonalnego opiekuna, instytucję lub wykwalifikowany personel, aby umożliwić opiekunowi odpoczynek, regenerację sił lub załatwienie własnych spraw. Może ona przybierać różne formy – od kilku godzin w ciągu dnia, przez opiekę weekendową, aż po kilkudniowy pobyt osoby niesamodzielnej w specjalistycznym ośrodku.

Dlaczego opieka wytchnieniowa jest tak ważna?

Opiekunowie faktyczni często poświęcają swoje życie, zdrowie, karierę zawodową i relacje społeczne, by zapewnić opiekę swoim bliskim. Pracują bez wynagrodzenia, przez 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. To prowadzi do wyczerpania psychicznego, fizycznego, a także do wypalenia opiekuńczego.

Opieka wytchnieniowa pełni w tym kontekście rolę bezpiecznika – daje opiekunowi możliwość złapania oddechu, zadbania o siebie, a nawet zwykłego odpoczynku. To nie luksus – to konieczność, jeśli chcemy, by opiekunowie mogli w dalszym ciągu odpowiedzialnie i z troską pełnić swoją rolę.

Kto może skorzystać z opieki wytchnieniowej?

Z opieki wytchnieniowej mogą skorzystać opiekunowie osób niesamodzielnych – dzieci i dorosłych – które ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność lub podeszły wiek wymagają stałej pomocy w codziennym funkcjonowaniu. W wielu gminach i powiatach działają programy wsparcia finansowane ze środków samorządowych lub funduszy europejskich, które oferują określoną liczbę godzin opieki wytchnieniowej rocznie – najczęściej bezpłatnie dla rodzin.

Formy opieki wytchnieniowej

Opieka wytchnieniowa może mieć różne formy, w zależności od potrzeb osoby niesamodzielnej i możliwości lokalnych instytucji:

• Opieka dzienna w miejscu zamieszkania – opiekun przyjeżdża do domu i przejmuje obowiązki opiekuńcze na kilka godzin.
• Opieka całodobowa w ośrodku – osoba niesamodzielna może przebywać kilka dni w specjalistycznym ośrodku opieki.
• Pobyty weekendowe lub wakacyjne – zaplanowane z wyprzedzeniem pobyty poza domem, dające opiekunowi możliwość np. wyjazdu lub dłuższego wypoczynku.

Jak skorzystać z opieki wytchnieniowej?

Aby skorzystać z tej formy wsparcia, należy skontaktować się z ośrodkiem pomocy społecznej, lokalnym centrum usług społecznych lub organizacją prowadzącą program opieki wytchnieniowej w danym regionie. W niektórych przypadkach wymagane będzie zaświadczenie lekarskie potwierdzające stopień niesamodzielności podopiecznego lub inne dokumenty.

Opieka wytchnieniowa to realna pomoc dla tych, którzy każdego dnia niosą na swoich barkach odpowiedzialność za zdrowie, bezpieczeństwo i codzienne życie drugiego człowieka. To nie tylko forma wsparcia – to wyraz uznania i szacunku dla opiekunów faktycznych, bez których wiele osób niesamodzielnych nie poradziłoby sobie w życiu codziennym.

Warto korzystać z takich programów – bo odpoczynek opiekuna to inwestycja w dobrostan całej rodziny.

Opublikowano: 02 czerwiec 2025

Udar cieplny, przegrzanie organizmu i omdlenia to tylko niektóre zagrożenia występujące w czasie upałów. W tym czasie osoby zajmujące się opieką nad seniorami i chorymi powinny szczególnie dbać o swoich podopiecznych, aby nie pozwolić na sytuacje, które mogą zagrażać ich zdrowiu i życiu.

Osoby, które podejmują pracę jako opiekunowie starszych i chorych, powinny być świadome, że ich podopieczni są szczególnie narażeni na szkodliwe skutki wysokich temperatur. Dzięki kilku zasadom można pomóc seniorom przejść przez falę upałów w komfortowy i bezpieczny sposób.

Woda to niezbędny element

Jednym z głównych zaleceń lekarzy, które należy stosować w trakcie upałów, jest regularne nawodnienie organizmu. Osoba dorosła powinna pić przynajmniej 2 litry wody dziennie, a w niektórych przypadkach zaleca się nawet 3-4 litry. Seniorzy, którzy mają trudności z odczuwaniem pragnienia, powinni być regularnie przypominani o konieczności picia wody lub innych napojów o niskiej zawartości cukru. Aby skutecznie nawadniać organizm, warto co około godzinę wypić kilka łyków. Niedostateczna ilość wody w organizmie może stanowić poważne zagrożenie dla seniorów, którzy przyjmują leki. W przypadku odwodnienia działanie leków może się nasilić, co z kolei może prowadzić do zapaści. Opiekun powinien także zwrócić uwagę na dietę podopiecznego. W trakcie upałów warto spożywać lekkostrawne posiłki, a także sięgać po owoce i warzywa, które mają dużą zawartość wody i cenne witaminy oraz minerały.

Chłodzenie z rozwagą

W czasie upałów opiekun powinien zaplanować dzień tak, aby seniorzy nie wychodzili na zewnątrz w godzinach od 10 do 16. To najlepszy czas na spędzenie w chłodnym, zacienionym pomieszczeniu w domu. Ulgę mogą przynieść również chłodne kąpiele oraz stosowanie zimnych kompresów na ciało. Gdy wyjście na zewnątrz jest nieuniknione, należy pamiętać o stosowaniu preparatów z filtrem UV, nakryciu głowy oraz przewiewnym, lekkim ubraniu wykonanym z naturalnych materiałów. Działania te pomogą uniknąć przegrzania organizmu. Jednakże, opiekun musi również zachować ostrożność i pamiętać, że duże różnice temperatur są również niekorzystne. Wejście do klimatyzowanego pomieszczenia czy picie zimnych napojów prosto z lodówki może prowadzić do infekcji górnych dróg oddechowych oraz przeziębienia, które osłabiony przez upał organizm seniora będzie mieć trudno zwalczyć.

Pierwsza pomoc

W trakcie upalnych dni opiekunowie osób starszych oraz chorych powinni dokładnie obserwować swoich podopiecznych. Należy się zaniepokoić, gdy senior skarży się na złe samopoczucie, bóle głowy, widzenie mroczków czy nudności. W takich sytuacjach warto przenieść osobę starszą do chłodniejszego miejsca i zadbać o nawodnienie, a jeśli pojawią się jakiekolwiek wątpliwości, warto skontaktować się z lekarzem. Zawsze należy wezwać pomoc medyczną, gdy wystąpią drgawki lub utrata przytomności. W czasie oczekiwania na przybycie lekarza, należy ułożyć osobę pod opieką z uniesionymi nogami. Dla osoby nieprzytomnej zaleca się pozycję boczną.