Poradnik

Opublikowano: 16 lipiec 2025

Osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności w Polsce mają prawo do szerokiego wachlarza ulg i wsparcia – od finansowych, przez rehabilitacyjne, po ułatwienia w życiu codziennym. Oto, co warto wiedzieć i gdzie się zgłosić:

1. Świadczenia finansowe i zasiłki

• Dodatek pielęgnacyjny – 215,84 zł miesięcznie, jeśli osoba jest całkowicie niezdolna do pracy lub ukończyła 75 lat infor.pl+7Niepelnosprawni.pl+7Seni24+7Seni24+2infor.pl+2Niepelnosprawni.pl+2.
• Renta socjalna i świadczenie wspierające – dostępne w zależności od spełnienia warunków (niezdolność do pracy) infor.pl+1Seni24+1.
• Zasiłek stały i 500+ dla niesamodzielnych – w ramach wsparcia społecznego, zależny od dochodu infor.pl.

➡️ Wnioski składa się w ZUS, MOPS lub PCPR – zależnie od rodzaju świadczenia.

2. Ulgi podatkowe i odliczenia

• Ulga rehabilitacyjna w PIT – możliwość odliczenia ryczałtu 2 280 zł (m.in. na psa asystującego, przewodnika), a także pełnych kosztów likwidacji barier czy zakupu sprzętu medycznego (na podstawie faktur) Seni24+3infor.pl+3windy-schodowe.pl+3.
• Zwolnienie z PCC – przy zakupie sprzętu, samochodu czy nieruchomości kupionej na cele rehabilitacyjne .

➡️ Odliczenia i zwolnienia realizujesz składaniem zeznania PIT i wniosków PCC w urzędzie skarbowym.

3. Transport i komunikacja

• Ulgi w publicznym transporcie – do 49% na pociągi/regionalne, 37% na pośpieszne, dla osób wzrokowo lub ruchowo niepełnosprawnych nawet do 93%; opiekunowie – deklarowana ulga do 95% fundacjamocpomocy.pl+1Kalkulator PFRON dla pracodawców+1.
• Karta parkingowa – automatyczna z ważnym orzeczeniem; uprawnia do parkowania na kopertach i priorytetu fundacjamocpomocy.pl+1infor.pl+1.

➡️ Wniosek o kartę parkingową składa się w urzędzie miasta/gminy. Przejazdy ulgowe – przy zakupie biletów PKP/PKS.

4. PFRON – dofinansowania i programy rehabilitacyjne

• Turnusy rehabilitacyjne – dofinansowanie do 1 254 zł w ramach PCPR/PFRON Poradnik Przedsiębiorcy+3Seni24+3Kadry+3.
• Sprzęt rehabilitacyjny i ortopedyczny – refundacja do 80% ceny, limit 5x średnie wynagrodzenie, przez PCPR/PFRON .
• Likwidacja barier – nawet do 95% kosztów (architektonicznych i technicznych) Seni24+1Niepelnosprawni.pl+1.
• Program „Aktywny Samorząd” – m.in. dofinansowanie do samochodu (do 27 500 zł), adaptacji mieszkania, sprzętu elektronicznego, kursów, laptopa infor.pl+2Gov.pl+2Niepelnosprawni.pl+2.

➡️ Wnioski o wsparcie składa się przez portal SOW, w PCPR lub MOPS – często od marca każdego roku.

5. Prawo pracy i dodatkowe przywileje

• Zwolnienia od pracy – do 21 dni w roku na rehabilitację lub badania infor.pl.
• Dodatkowe przywileje pracownicze – w tym krótszy dzień pracy (7@godzin>) i dwie przerwy po 15 minut .
• Dofinansowania dla pracodawców – aż 2 760 zł miesięcznie (lub więcej przy dodatkowych schorzeniach) do wynagrodzenia pracownika z orzeczeniem .

➡️ Pracownicy zgłaszają się do działu kadr, pracodawcy – do PFRON i ZUS.

6. Udogodnienia w życiu codziennym

• Bezpłatna dostawa pocztowa – dla osób poruszających się na wózku lub niewidomych Niepelnosprawni.pl+1sip.lex.pl+1.
• Ulgi telekomunikacyjne – rabaty w abonamencie stacjonarnym u operatorów jak Orange Kalkulator PFRON dla pracodawców+1Niepelnosprawni.pl+1.
• Zwolnienie z abonamentu RTV – jeśli masz znaczący stopień lub orzeczenie o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji Niepelnosprawni.pl+2infor.pl+2Kalkulator PFRON dla pracodawców+2.

➡️ Wnioski składa się odpowiednio w Poczcie, u operatora lub KRRiT.

Osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności mogą korzystać z licznych form wsparcia – od świadczeń finansowych, przez ulgi transportowe i podatkowe, aż po dofinansowania z PFRON i ułatwienia w pracy.
➡️ Aby skorzystać – należy zbierać oryginał orzeczeń, faktury, wnioski (ZUS/MOPS/PCPR) i składać je drogą elektroniczną lub papierową.
➡️ Dla większej przejrzystości warto prowadzić książeczkę ulg i dofinansowań i sprawdzać coroczne nabory.

Opublikowano: 14 lipiec 2025

Migrena to coś więcej niż zwykły ból głowy. To przewlekła, neurologiczna choroba, która znacząco wpływa na jakość życia milionów ludzi na całym świecie. Ataki migreny bywają tak intensywne, że uniemożliwiają codzienne funkcjonowanie. Choć nadal nie poznano dokładnie wszystkich jej mechanizmów, medycyna oferuje coraz skuteczniejsze metody łagodzenia objawów i poprawy komfortu życia pacjentów.

Czym jest migrena?

Migrena to nawracający, jednostronny ból głowy o umiarkowanym lub silnym nasileniu, często połączony z dodatkowymi objawami neurologicznymi i ogólnoustrojowymi. Ból zwykle trwa od 4 do 72 godzin i nie ustępuje po standardowych lekach przeciwbólowych.

Rodzaje migreny

1. Migrena bez aury – najczęstszy typ (ok. 70–80% przypadków)
   Objawy pojawiają się nagle, bez wcześniejszych sygnałów ostrzegawczych.
2. Migrena z aurą – objawy neurologiczne (np. mroczki, zaburzenia widzenia, mrowienie) występują na ok. 20–60 minut przed bólem.
3. Migrena przewlekła – ból głowy występuje przez ≥15 dni w miesiącu, z czego ≥8 dni spełnia kryteria migreny.
4. Migrena oczna (siatkówkowa) – zaburzenia widzenia w jednym oku, bardzo rzadko występująca.
5. Migrena brzuszna – częściej u dzieci. Objawy obejmują ból brzucha, nudności, często bez bólu głowy.

Objawy migreny

• pulsujący, jednostronny ból głowy (czasem obustronny),
• światłowstręt, nadwrażliwość na dźwięki i zapachy,
• nudności, wymioty, zawroty głowy,
• sztywność karku, zmęczenie, trudności w koncentracji,
• u niektórych – aura (np. zaburzenia widzenia: błyski, plamy, „ząbki”).

Co powoduje migrenę?

Przyczyny migreny nie są w pełni poznane. Wiadomo jednak, że wpływają na nią m.in.:

• czynniki genetyczne (migrena często występuje rodzinnie),
• zaburzenia naczyń krwionośnych mózgu,
• nadwrażliwość układu nerwowego,
• zmiany hormonalne (migrena częściej dotyka kobiet, zwłaszcza przed miesiączką),
• stres i napięcie emocjonalne,
• niewyspanie lub nadmiar snu,
• niektóre pokarmy: czekolada, sery dojrzewające, czerwone wino, kofeina, glutaminian sodu,
• nagłe zmiany pogody, hałas, intensywne zapachy.

Leczenie migreny

Leki doraźne:

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – ibuprofen, ketoprofen, naproksen
• Tryptany – leki specyficzne dla migreny (sumatryptan, zolmitryptan), działające na receptory serotoninowe
• Leki przeciwwymiotne – metoklopramid, domperydon

Uwaga: nadużywanie leków doraźnych może prowadzić do migreny polekowej!

Leczenie profilaktyczne (przy częstych napadach):

• leki przeciwpadaczkowe (np. topiramat),
• beta-blokery (np. propranolol),
• leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina),
• nowe terapie biologiczne – przeciwciała monoklonalne przeciw CGRP.

Metody niefarmakologiczne:

• unikanie czynników wyzwalających,
• regularny tryb życia i snu,
• techniki relaksacyjne, joga, medytacja,
• akupunktura, fizjoterapia, masaż,
• prowadzenie dzienniczka migreny (identyfikacja wyzwalaczy).

Kiedy do lekarza?

Warto skonsultować się z neurologiem, gdy:

• ból głowy pojawia się regularnie (więcej niż 4 dni w miesiącu),
• zwykłe leki nie działają,
• ból jest bardzo silny i nietypowy,
• towarzyszą mu objawy neurologiczne (drętwienie, zaburzenia mowy, utrata przytomności).

Migrena to choroba złożona, ale możliwa do kontrolowania. Kluczem do skutecznego leczenia jest wczesna diagnoza, indywidualne podejście i edukacja pacjenta. Dzięki nowoczesnej farmakoterapii oraz metodom niefarmakologicznym można znacznie poprawić jakość życia osób cierpiących na migreny.

Opublikowano: 11 lipiec 2025

Współczesne tempo życia, nadmiar obowiązków i nieustanny pośpiech sprawiają, że coraz więcej osób zmaga się z napięciem nerwowym, bezsennością czy przewlekłym stresem. Choć farmakologia oferuje szybkie rozwiązania, coraz częściej sięgamy po naturalne sposoby radzenia sobie z emocjami – a wśród nich zioła uspokajające zajmują szczególne miejsce.

Zioła nie tylko łagodzą objawy stresu, ale również wspierają organizm w przywracaniu wewnętrznej równowagi. Działają delikatnie, ale skutecznie – często bez skutków ubocznych charakterystycznych dla leków syntetycznych.

Dlaczego warto sięgnąć po zioła?

Zioła uspokajające to naturalna alternatywa dla osób, które:

• zmagają się z napięciem i niepokojem,
• mają trudności z zasypianiem,
• czują przewlekłe zmęczenie psychiczne,
• szukają łagodnych metod regulacji emocji,
• chcą uniknąć uzależnień od silnych leków.

Zioła działają kompleksowo – wspomagają układ nerwowy, poprawiają nastrój, pomagają w zasypianiu i redukują objawy somatyczne stresu, jak bóle głowy, napięcia mięśni czy kołatanie serca.

Najpopularniejsze zioła uspokajające

1. Melisa lekarska (Melissa officinalis)

Jedno z najczęściej stosowanych ziół o działaniu relaksującym.
Działa łagodnie, ale skutecznie – koi nerwy, ułatwia zasypianie, łagodzi skurcze żołądka.
Najlepiej działa w formie naparu lub herbatki przed snem.

2. Waleriana (kozłek lekarski)

Silniejsze zioło o właściwościach uspokajających i nasennych.
Pomaga w napięciu nerwowym, lękach, bezsenności.
Dostępna jako napar, nalewka, kapsułki.

3. Lawenda

Oprócz pięknego zapachu działa uspokajająco i przeciwlękowo.
Można ją stosować jako napar, olejek do aromaterapii, dodatek do kąpieli.

4. Chmiel zwyczajny

Zawiera związki działające uspokajająco. Wspomaga sen i łagodzi objawy napięcia.
Często łączony z walerianą w suplementach nasennych.

5. Różeniec górski (Rhodiola rosea)

Adaptogen – zioło, które pomaga organizmowi lepiej radzić sobie z długotrwałym stresem.
Poprawia odporność psychiczną, koncentrację i wydolność.

6. Passiflora (męczennica)

Stosowana przy nerwicach, stanach lękowych, napięciu mięśni.
Działa rozluźniająco i poprawia jakość snu.

Jak stosować zioła?

• Napar/herbata – najpopularniejsza forma, idealna wieczorem.
• Nalewki/ekstrakty – działają szybciej i mocniej.
• Kapsułki i tabletki – wygodne w podróży, precyzyjne dawkowanie.
• Olejki eteryczne – do aromaterapii i masażu (np. lawendowy).
• Kąpiele ziołowe – relaks dla ciała i umysłu.

Uwaga: Choć zioła są naturalne, nie każdy może je stosować bez ograniczeń. Przed rozpoczęciem suplementacji warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza w przypadku ciąży, karmienia piersią lub chorób przewlekłych.

Zioła a codzienny styl życia

Zioła działają najlepiej jako element szerszej strategii dbania o siebie. Oprócz ich stosowania warto pamiętać o:

• regularnym śnie,
• aktywności fizycznej,
• ograniczeniu kofeiny i alkoholu,
• technikach relaksacyjnych (np. medytacja, oddech),
• zdrowej diecie bogatej w magnez i witaminy z grupy B.

Zioła uspokajające to łagodna, ale skuteczna broń w walce ze stresem. Pomagają wyciszyć umysł, poprawiają sen i wspierają organizm w trudnych chwilach. Ich zaletą jest naturalność i minimalne ryzyko uzależnienia. Warto włączyć je do codziennej rutyny – nie tylko jako lekarstwo, ale także element świadomej troski o własne samopoczucie.

Opublikowano: 07 lipiec 2025

Cynk to jeden z najważniejszych mikroelementów w naszym organizmie. Choć występuje w niewielkich ilościach, jego rola jest ogromna – zwłaszcza u osób starszych. Wpływa na odporność, gojenie ran, sprawność umysłową, stan skóry, a nawet smak i węch. Niestety, wraz z wiekiem przyswajanie cynku maleje, a ryzyko jego niedoboru wzrasta. Warto więc wiedzieć, dlaczego cynk jest tak ważny i jak wspierać jego odpowiedni poziom.

 Co to jest cynk i jak działa w organizmie?

Cynk to pierwiastek śladowy, obecny we wszystkich komórkach ciała. Uczestniczy w setkach procesów biochemicznych – bierze udział m.in. w:

• funkcjonowaniu układu odpornościowego,
• regeneracji tkanek i gojeniu ran,
• działaniu enzymów i hormonów,
• syntezie białek i DNA,
• ochronie przed stresem oksydacyjnym,
• funkcjach poznawczych – pamięci i koncentracji,
• utrzymaniu zdrowia skóry, włosów i paznokci.

Organizm nie potrafi magazynować cynku, dlatego ważne jest jego regularne dostarczanie z dietą lub suplementacją – zwłaszcza u osób starszych, u których naturalny poziom tego pierwiastka często spada.

Cynk a osoby starsze – dlaczego to tak ważne?

Z wiekiem pogarsza się nie tylko apetyt i przyswajanie składników odżywczych, ale też zdolność organizmu do utrzymania ich odpowiedniego poziomu. Cynk należy do tych mikroelementów, których niedobór u seniorów jest bardzo częsty – i niestety nie zawsze łatwo go rozpoznać.

Typowe objawy niedoboru cynku u osób starszych to:

• osłabienie odporności (częste infekcje),
• pogorszenie gojenia się ran,
• suchość i szorstkość skóry, łamliwość paznokci, wypadanie włosów,
• zaburzenia smaku i węchu,
• utrata apetytu,
• pogorszenie pamięci i nastroju,
• zwiększone ryzyko depresji i stanów zapalnych.

Niektóre badania wskazują także, że niski poziom cynku może mieć związek z przyspieszonym procesem starzenia się oraz chorobami neurodegeneracyjnymi, jak choroba Alzheimera.

Cynk a odporność

Jedną z najważniejszych ról cynku – szczególnie u seniorów – jest wzmacnianie odporności. Cynk wpływa na rozwój i funkcjonowanie komórek odpornościowych (np. limfocytów T), pomaga skrócić czas trwania infekcji i ogranicza stany zapalne. U osób starszych, które naturalnie mają słabszą odporność, suplementacja cynkiem może znacznie zmniejszyć ryzyko infekcji górnych dróg oddechowych i grypy.

Cynk a mózg i funkcje poznawcze

Cynk jest ważny dla zdrowia układu nerwowego – wspomaga pamięć, koncentrację i funkcjonowanie mózgu. Niedobór cynku może prowadzić do obniżonego nastroju, spadku motywacji, a nawet objawów depresyjnych. W kontekście starzenia się – pierwiastek ten zyskuje coraz większe znaczenie jako potencjalne wsparcie dla profilaktyki demencji.

Gdzie znaleźć cynk? Źródła w diecie

Najlepsze źródła cynku to:

• mięso czerwone (wołowina, cielęcina),
• wątróbka,
• owoce morza (zwłaszcza ostrygi, krewetki),
• jaja,
• produkty mleczne,
• pełnoziarniste produkty zbożowe,
• nasiona dyni i słonecznika,
• orzechy (np. nerkowce),
• rośliny strączkowe.

Niestety, u osób starszych często występują ograniczenia dietetyczne (braki w uzębieniu, problemy trawienne, apetyt), dlatego czasem niezbędna jest suplementacja, ale zawsze pod kontrolą lekarza.

Suplementacja – kiedy i jak?

Zalecane dzienne spożycie cynku wynosi:

• dla kobiet – 8 mg,
• dla mężczyzn – 11 mg.

W przypadku seniorów, szczególnie przy niedoborach, lekarz może zalecić wyższe dawki – np. 15–30 mg dziennie. Warto pamiętać, że:

• nadmiar cynku również może być szkodliwy (np. osłabienie odporności, nudności),
• cynk najlepiej przyjmować wieczorem, co sprzyja regeneracji nocnej,
• suplementację warto łączyć z witaminą C lub B6, które wspierają jego działanie.

Cynk to niewielki pierwiastek o ogromnym wpływie na zdrowie – szczególnie u osób starszych. Wspiera odporność, funkcje poznawcze, skórę, gojenie się ran i samopoczucie. Jego niedobór może prowadzić do poważnych problemów, dlatego warto regularnie dbać o jego obecność w diecie – a w razie potrzeby sięgać po bezpieczną suplementację.

Opublikowano: 04 lipiec 2025

Dla większości z nas mówienie, rozumienie, pisanie czy czytanie to czynności naturalne, automatyczne. Jednak w pewnych sytuacjach – np. po udarze, urazie mózgu czy w wyniku chorób neurologicznych – zdolność porozumiewania się może zostać nagle utracona lub poważnie zaburzona. Mówimy wtedy o afazji – jednym z najtrudniejszych i najbardziej niezrozumianych zaburzeń komunikacyjnych.

Co to jest afazja?

Afazja to nabyte zaburzenie językowe, wynikające z uszkodzenia ośrodków mowy w mózgu – najczęściej w lewej półkuli. Nie jest to choroba psychiczna, ani problem ze słuchem czy aparatem mowy. Osoba z afazją wie, co chce powiedzieć, ale ma trudność z ubraniem myśli w słowa, zrozumieniem mowy innych, czytaniem, pisaniem, a czasem nawet z gestykulacją i mimiką jako formą komunikacji.

Przyczyny afazji

Najczęstszą przyczyną afazji jest udar mózgu – odpowiada za ponad 70% przypadków. Ale może do niej prowadzić również:

• uraz czaszkowo-mózgowy (np. po wypadku),
• nowotwory mózgu,
• choroby neurodegeneracyjne (np. afazja pierwotnie postępująca),
• infekcje (np. zapalenie mózgu),
• zatrucia lub niedotlenienie mózgu.

Rodzaje afazji

Afazja nie jest jednorodnym zaburzeniem – istnieje kilka jej rodzajów:

1. Afazja ruchowa (Broki) – trudność z mówieniem przy zachowanym rozumieniu. Mowa jest zredukowana, powolna, z wysiłkiem.
2. Afazja czuciowa (Wernickego) – płynna mowa, ale pozbawiona sensu; trudność z rozumieniem języka.
3. Afazja mieszana – połączenie trudności w mówieniu i rozumieniu.
4. Afazja amnestyczna – problem z nazywaniem przedmiotów, osób, pojęć.
5. Afazja globalna – bardzo ciężka postać, obejmująca wszystkie aspekty komunikacji.

Jakie są objawy?

Objawy afazji różnią się w zależności od typu i rozległości uszkodzenia mózgu, ale mogą obejmować:

• trudności w wypowiadaniu słów lub całych zdań,
• zamiana słów (np. „pies” zamiast „kot”),
• brak zrozumienia prostych poleceń,
• trudności w pisaniu i czytaniu,
• zniekształcenia brzmienia wyrazów,
• milczenie lub bardzo ograniczona komunikacja,
• frustracja i wycofanie społeczne.

Afazja a życie codzienne

Afazja wpływa na niemal każdy aspekt życia – od codziennego porozumiewania się z bliskimi, przez zakupy i wizyty lekarskie, aż po kontakty towarzyskie. Osoby z afazją często doświadczają izolacji, poczucia niezrozumienia i lęku. Dlatego tak ważne jest wsparcie rodziny, terapeuty i otoczenia społecznego.

Czy można leczyć afazję?

Tak – chociaż leczenie afazji nie polega na podaniu tabletek, a na regularnej terapii logopedycznej i neuropsychologicznej. Im szybciej zostanie podjęta rehabilitacja, tym większe szanse na odzyskanie sprawności językowej.

Najczęściej stosuje się:

• ćwiczenia językowe (rozumienie, nazywanie, budowanie zdań),
• terapię komunikacji wspomagającej (gesty, symbole, tablety),
• ćwiczenia pamięci i koncentracji,
• współpracę z neurologopedą, psychologiem i terapeutą zajęciowym.
  Proces powrotu do sprawności może trwać miesiące, a nawet lata – ale u wielu osób efekty są wyraźne i realne.

Jak rozmawiać z osobą z afazją?

1. Mów wolno i wyraźnie, używaj prostych słów.
2. Daj czas na odpowiedź – nie poganiaj.
3. Wspieraj się gestem, mimiką, rysunkiem.
4. Unikaj poprawiania i krytykowania.
5. Słuchaj z empatią i cierpliwością.
   Najważniejsze: osoba z afazją nadal rozumie emocje, pragnie kontaktu i jest tą samą osobą – tylko jej narzędzie komunikacji uległo uszkodzeniu.

Afazja to poważne zaburzenie, które może całkowicie zmienić życie – zarówno osoby chorej, jak i jej bliskich. Ale dzięki wsparciu, terapii i świadomości społecznej, można odzyskać głos – dosłownie i w przenośni. Bo każda rozmowa ma znaczenie.

Opublikowano: 02 lipiec 2025

Starzenie się społeczeństwa to jedno z największych wyzwań demograficznych XXI wieku. Wraz z nim rośnie potrzeba skutecznej edukacji zdrowotnej, profilaktyki i aktywizacji osób starszych. W odpowiedzi na te potrzeby powstała gra edukacyjno-profilaktyczna „Senior CUDER” – nowoczesne i innowacyjne narzędzie, które w atrakcyjny sposób pomaga seniorom zadbać o zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne.

Czym jest gra „Senior CUDER”?

„Senior CUDER” to edukacyjna gra profilaktyczna, skierowana głównie do osób w wieku 60+. Jej głównym celem jest podnoszenie świadomości zdrowotnej, poprawa codziennych nawyków oraz aktywizacja społeczna seniorów. Gra została opracowana przez specjalistów z dziedziny zdrowia publicznego, psychologii i gerontologii, a jej forma została dostosowana do możliwości percepcyjnych i fizycznych osób starszych.

CUDER to nieprzypadkowe słowo – to akronim, który symbolizuje 5 kluczowych obszarów życia, o które powinien dbać każdy senior:

• C – Ciało
• U – Umysł
• D – Duch
• E – Emocje
• R – Relacje

Gra ma za zadanie uczyć, jak kompleksowo troszczyć się o te obszary w codziennym życiu.

Jak wygląda rozgrywka?

Seniorzy grają w niewielkich grupach (np. w klubach seniora, domach kultury, świetlicach). Gra polega na odpowiadaniu na pytania, wykonywaniu prostych zadań i dyskusjach na temat zdrowego stylu życia. Tematyka poruszana w grze obejmuje m.in.:

• zdrową dietę i aktywność fizyczną,
• radzenie sobie ze stresem,
• profilaktykę chorób przewlekłych,
• bezpieczeństwo w domu i przestrzeni publicznej,
• budowanie relacji i przeciwdziałanie samotności.

Co ważne – gra nie ma charakteru rywalizacji, lecz wspiera współpracę i wzajemne zrozumienie. W czasie rozgrywki seniorzy uczą się nie tylko od prowadzącego, ale też od siebie nawzajem.

Dlaczego warto?

✅ Seniorzy to grupa szczególnie narażona na choroby przewlekłe, depresję, izolację społeczną i brak aktywności.
✅ W tradycyjnych działaniach profilaktycznych często brakuje zaangażowania – gra to zmienia.
✅ „Senior CUDER” zachęca do działania poprzez zabawę, rozmowę i doświadczenie.
✅ Gra może być prowadzona zarówno przez specjalistów (np. terapeutów, pielęgniarki, edukatorów), jak i przeszkolonych wolontariuszy.

Efekty wdrażania gry

Program z wykorzystaniem gry „Senior CUDER” przynosi konkretne rezultaty:

• wzrost wiedzy zdrowotnej u uczestników,
• poprawa samooceny i nastroju,
• większa integracja społeczna,
• redukcja poczucia osamotnienia,
• mobilizacja do zmiany nawyków (np. więcej ruchu, lepsza dieta, regularne badania).

Gra sprawdza się w różnorodnych środowiskach – zarówno w miastach, jak i na terenach wiejskich. Jej atrakcyjna forma sprawia, że seniorzy chętnie wracają do kolejnych spotkań.

Dla kogo jest gra „Senior CUDER”?

Gra adresowana jest do:

• klubów seniora,
• domów dziennego pobytu,
• Uniwersytetów Trzeciego Wieku,
• bibliotek, gminnych ośrodków kultury,
• NGO zajmujących się wsparciem osób starszych.

Może być również wykorzystana w działaniach projektowych, grantowych czy jako część większych programów profilaktyki zdrowotnej i społecznej.

„Senior CUDER” to nie tylko gra – to narzędzie wspierające godne i aktywne starzenie się. Łączy edukację, integrację i profilaktykę w jednej, przyjaznej formie. Dzięki niej osoby starsze mają realną szansę na lepsze zdrowie, większe poczucie sprawczości i więcej radości w codziennym życiu.

Opublikowano: 30 czerwiec 2025

W Polsce coraz więcej osób decyduje się na opiekę nad bliskimi, którzy nie są w stanie samodzielnie funkcjonować z powodu wieku, choroby czy niepełnosprawności. Opiekun faktyczny, mimo że nie zawsze pełni funkcję zawodową, ma szereg praw i obowiązków, które są istotne nie tylko dla osoby, którą się opiekuje, ale także dla samego opiekuna. W tym artykule postaramy się przybliżyć, jakie prawa przysługują opiekunom faktycznym oraz jakie obowiązki na nich spoczywają.

Kim jest opiekun faktyczny?

Opiekun faktyczny to osoba, która, choć nie ma formalnego zatrudnienia w roli opiekuna, pełni rolę opiekuna nad osobą starszą, chorą lub niepełnosprawną. Opiekunowie faktyczni to najczęściej członkowie rodziny, którzy w praktyce zajmują się codzienną pomocą, dbaniem o higienę, żywienie czy transport osoby, która wymaga wsparcia.

Pomimo braku formalnej umowy, rola opiekuna faktycznego wiąże się z poważnymi obowiązkami, a w niektórych przypadkach – także z prawami, które pozwalają uzyskać pomoc w postaci wsparcia finansowego lub dostępu do innych świadczeń.

Prawa opiekuna faktycznego

1. Prawo do wsparcia finansowego

Opiekunowie faktyczni mogą ubiegać się o różne formy wsparcia finansowego. Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, osoby, które sprawują opiekę nad osobami niesamodzielnymi, mogą starać się o zasiłek opiekuńczy. Zasiłek ten przysługuje w sytuacji, gdy opiekun faktyczny nie pracuje zarobkowo, poświęcając całość swojej aktywności zawodowej na opiekę nad bliską osobą. Zasiłek wynosi określoną kwotę i jest wypłacany co miesiąc.

2. Prawo do urlopu opiekuńczego

Opiekunowie faktyczni, którzy sprawują opiekę nad osobą wymagającą stałej opieki, mają prawo do skorzystania z urlopu opiekuńczego. Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownik, który opiekuje się członkiem rodziny, może skorzystać z tego urlopu, który jest wliczany do okresu zatrudnienia. Urlop opiekuńczy może wynosić nawet 14 dni w roku. Ważne jest, aby opiekun faktyczny poinformował swojego pracodawcę o konieczności skorzystania z tego urlopu.

3. Prawo do pomocy ze strony gminy lub powiatu

W przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę faktyczną nie radzi sobie z obowiązkami opiekuńczymi, może zwrócić się o pomoc do ośrodków pomocy społecznej. Gminy i powiaty oferują różnorodne formy wsparcia, takie jak pomoc pielęgniarki środowiskowej, dofinansowanie do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego czy zorganizowanie dziennego ośrodka opieki.

4. Prawo do edukacji i szkoleń

Opiekunowie faktyczni mogą również liczyć na wsparcie edukacyjne. W Polsce organizowane są kursy i szkolenia, które pozwalają opiekunkom na zdobycie wiedzy i umiejętności potrzebnych w pracy z osobami starszymi lub chorymi. Istnieją także programy, w ramach których opiekunowie mogą uzyskać certyfikaty potwierdzające ich umiejętności.

5. Prawo do pomocy psychologicznej

Opieka nad osobą wymagającą stałego wsparcia jest ogromnym obciążeniem psychicznym. W tym przypadku osoby sprawujące opiekę mogą liczyć na pomoc psychologiczną lub terapeutów. Wsparcie to może pomóc w radzeniu sobie ze stresem, wypaleniem zawodowym i innymi trudnościami związanymi z pełnieniem roli opiekuna.

Obowiązki opiekuna faktycznego

1. Obowiązek dbania o bezpieczeństwo osoby opiekowanej

Jednym z głównych obowiązków opiekuna faktycznego jest zapewnienie bezpieczeństwa osobie, którą się opiekuje. Oznacza to m.in. monitorowanie stanu zdrowia, zapewnienie odpowiednich warunków do życia, w tym czystości i komfortu w miejscu zamieszkania, oraz zapobieganie wszelkim zagrożeniom, takim jak upadki czy pożary.

2. Obowiązek dbania o higienę i zdrowie

Opiekun faktyczny odpowiada za pomoc w codziennych czynnościach higienicznych, takich jak kąpiele, ubieranie czy karmienie. Ponadto, jeśli osoba opiekowana wymaga specjalistycznej pomocy medycznej, opiekunka powinna monitorować jej stan zdrowia, przypominać o zażywaniu leków, a także organizować wizyty lekarskie.

3. Obowiązek zarządzania czasem

Opiekun faktyczny często musi zorganizować cały dzień osoby opiekowanej – zaplanować posiłki, czas odpoczynku, rehabilitację, a także rozrywkę, jeśli jest to możliwe. W tym zakresie opiekunowie mają spore wyzwanie, ponieważ musi być utrzymana odpowiednia równowaga między czasem przeznaczonym na opiekę a odpoczynkiem.

4. Obowiązek współpracy z innymi specjalistami

Opiekun faktyczny nie jest samodzielną instytucją opiekuńczą. W wielu przypadkach współpracuje z lekarzami, pielęgniarkami, terapeutami czy pracownikami socjalnymi. Często to właśnie opiekun faktyczny jest osobą, która pełni rolę łącznika, koordynując działania innych osób, które biorą udział w opiece.

5. Obowiązek zarządzania dokumentacją medyczną

Opiekun faktyczny, w zależności od stanu zdrowia osoby, którą się opiekuje, może być zobowiązany do prowadzenia dokumentacji medycznej, zapisywania zaleceń lekarzy, historii chorób czy harmonogramu podawania leków.

Wyzwania związane z opieką faktyczną

Opieka nad osobą starszą lub przewlekle chorą jest niezwykle wymagająca. Wymaga nie tylko poświęcenia dużej ilości czasu, ale także emocjonalnego zaangażowania. Opiekunowie faktyczni często muszą mierzyć się z wyczerpaniem, samotnością czy poczuciem wypalenia zawodowego, zwłaszcza gdy pełnią tę rolę przez długi czas.

Dodatkowo, nie każdy opiekun faktyczny ma dostęp do odpowiedniego wsparcia, które pozwalałoby na zrównoważenie codziennych obowiązków z własnym życiem prywatnym. Dlatego tak ważne jest, by osoby opiekujące się bliskimi szukały pomocy w instytucjach i organizacjach oferujących wsparcie psychologiczne, finansowe i edukacyjne.

Opiekun faktyczny to osoba, która pełni niezwykle ważną rolę w życiu osób starszych, chorych i niepełnosprawnych. Choć rola ta jest pełniona najczęściej w ramach rodziny, to wiąże się z poważnymi obowiązkami i odpowiedzialnością. Istnieją jednak także prawa, które pozwalają opiekunom uzyskać wsparcie finansowe i edukacyjne, a także dostęp do pomocy psychologicznej. Ważne jest, aby osoby pełniące rolę opiekuna dbały o własne zdrowie fizyczne i psychiczne, korzystając z dostępnych form wsparcia.

Opublikowano: 25 czerwiec 2025

Lekarz pierwszego kontaktu, w ramach prowadzonej terapii, może dać skierowanie na darmowe badania diagnostyczne.

O potrzebie wykonania badań diagnostycznych decyduje lekarz, kierując się wskazaniami medycznymi, a nie na prośbę pacjenta.

Badania są realizowane w laboratorium lub pracowni, z którymi ośrodek POZ ma zawartą umowę.

Badania hematologiczne:

• morfologia krwi obwodowej z płytkami krwi
• morfologia krwi obwodowej z wzorem odsetkowym i płytkami krwi
• retikulocyty
• odczyn opadania krwinek czerwonych (OB).

Badania biochemiczne i immunochemiczne:

• sód
• potas
• wapń zjonizowany
• żelazo
• żelazo – całkowita zdolność wiązania (TIBC)
• stężenie transferryny
• stężenie hemoglobiny glikowanej (HbAlc)
• mocznik
• kreatynina
• glukoza
• test obciążenia glukozą
• białko całkowite
• proteinogram
• albumina
• białko C-reaktywne (CRP)
• kwas moczowy
• cholesterol całkowity
• cholesterol-HDL
• cholesterol-LDL
• trójglicerydy (TG)
• bilirubina całkowita
• bilirubina bezpośrednia
• fosfataza alkaliczna (ALP)
• aminotransferaza asparaginianowa (AST)
• aminotransferaza alaninowa (ALT)
• gammaglutamylotranspeptydaza (GGTP)
• amylaza
• kinaza kreatynowa (CK)
• fosfataza kwaśna całkowita (ACP)
• czynnik reumatoidalny (RF)
• miano antystreptolizyn O (ASO)
• hormon tyreotropowy (TSH)
• antygen HBs-AgHBs
• VDRL
• FT3
• FT4
• PSA – Antygen swoisty dla stercza całkowity.

Badania moczu:

• ogólne badanie moczu z oceną właściwości fizycznych, chemicznych oraz oceną mikroskopową osadu
• ilościowe oznaczanie białka
• ilościowe oznaczanie glukozy
• ilościowe oznaczanie wapnia
• ilościowe oznaczanie amylazy.

Badania kału:

• badanie ogólne
• pasożyty
• krew utajona – metodą immunochemiczną.

Badania układu krzepnięcia:

• wskaźnik protrombinowy (INR)
• czas kaolinowo-kefalinowy (APTT)
• fibrynogen.

Badania mikrobiologiczne:

• posiew moczu z antybiogramem
• posiew wymazu z gardła z antybiogramem
• posiew kału w kierunku pałeczek Salmonella i Shigella.
• test antygenowy SARS-CoV-2 uzyskiwany za pomocą Systemu Dystrybucji Szczepionek (SDS)
• badanie elektrokardiograficzne (EKG) w spoczynku.

Diagnostyka ultrasonograficzna:

• USG tarczycy i przytarczyc
• USG ślinianek
• USG nerek, moczowodów, pęcherza moczowego
• USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej, w tym wstępnej oceny gruczołu krokowego
• USG obwodowych węzłów chłonnych.

Zdjęcia radiologiczne:

• zdjęcie klatki piersiowej w projekcji AP i bocznej
• zdjęcia kostne:
• w przypadku kręgosłupa, kończyn i miednicy – w projekcji AP i bocznej
• zdjęcie czaszki
• zdjęcie zatok
• zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej.

Budżet powierzony diagnostyczny:

• ferrytyna
• witamina B12
• kwas foliowy
• anty CCP
• CRP szybki test ilościowy (populacja do ukończenia 6. roku życia)
• przeciwciała anty-HCV
• Immunoglobuliny E całkowite (IgE)
• Immunoglobuliny E swoiste (IgE):
• wziewne: leszczyna, olcha, brzoza, trawy, żyto, bylica, roztocza kurzu domowego, pies, kot, altenaria 
• pokarmowe: mleko, jaja, pszenica, soja, orzechy ziemne, orzechy laskowe, ryby, owoce morza - skorupiaki, marchew, jabłko
• antygen H. pylori w kale - test kasetkowy
• antygen H. pylori w kale - test laboratoryjny
• strep-test

Budżet powierzony opieki koordynowanej:

• BNP (NT-pro-BNP)
• albuminuria (stężenie albumin w moczu)
• UACR (wskaźnik albumina/kreatynina w moczu)
• antyTPO (przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej)
• antyTSHR (przeciwciała przeciw receptorom TSH)
• antyTG (przeciwciała przeciw tyreoglobulinie)
• EKG wysiłkowe (próba wysiłkowa EKG)
• Holter EKG 24 godz. (24-godzinna rejestracja EKG)
• Holter EKG 48 godz. (48-godzinna rejestracja EKG)
• Holter EKG 72 godz. (72-godzinna rejestracja EKG)
• Holter RR (24-godzinna rejestracja ciśnienia tętniczego)
• USG Doppler tętnic szyjnych
• USG Doppler naczyń kończyn dolnych
• ECHO serca przezklatkowe
• spirometria
• spirometria z próbą rozkurczową
• biopsja aspiracyjna cienkoigłowa tarczycy celowana do 2 procedur (u dorosłych)
• biopsja aspiracyjna cienkoigłowa tarczycy celowana  (u dorosłych) co najmniej 3 procedur
• tomografia komputerowa tętnic wieńcowych - przy wskazaniu do diagnostyki choroby niedokrwiennej serca

Badania, na które skieruje Cię lekarz POZ, a wykonasz w dowolnej placówce, która ma umowę z NFZ:

• gastroskopia
• kolonoskopia
• tomografia komputerowa płuc

Opublikowano: 23 czerwiec 2025

23 czerwca to w Polsce dzień szczególny – obchodzimy wtedy Ogólnopolski Dzień Świadomości Raka Prostaty. Wydarzenie to powstało z inicjatywy środowisk lekarskich i organizacji pacjenckich, które dostrzegły pilną potrzebę edukacji na temat jednego z najczęstszych nowotworów dotykających mężczyzn.

Cichy wróg – czym jest rak prostaty?

Rak prostaty, zwany także rakiem gruczołu krokowego, to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów, co roku diagnozę słyszy ponad 17 tysięcy mężczyzn, a ponad 5 tysięcy umiera z jego powodu.

W początkowej fazie choroba może przebiegać bezobjawowo. Gdy pojawiają się symptomy, bywają one łatwe do zignorowania – częste oddawanie moczu, nocne wstawanie, osłabienie strumienia moczu, czy uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza. Czasem dochodzą bóle w krzyżu, a nawet problemy z erekcją czy krwią w moczu.

Dlaczego potrzebny jest taki dzień?

Wielu mężczyzn wciąż unika wizyt u urologa, często z powodu wstydu, niewiedzy lub przekonania, że „to nie wypada”. Dzień Świadomości Raka Prostaty powstał, by przełamać te bariery i uświadomić, że zdrowie nie zna płci ani stereotypów.

Podczas wrześniowych kampanii prowadzone są liczne działania edukacyjne – wykłady, spoty, broszury, kampanie w mediach społecznościowych, ale też bezpłatne badania PSA (antygenu gruczołu krokowego), które pozwalają wcześnie wykryć niepokojące zmiany.

Leczenie i szansa na życie

W przypadku raka prostaty kluczowe znaczenie ma czas. Wczesne wykrycie nowotworu oznacza nawet ponad 90% szans na pełne wyleczenie. Leczenie może obejmować zabieg chirurgiczny (prostatektomia), radioterapię, hormonoterapię, a w niektórych przypadkach aktywny nadzór (czyli regularne kontrole bez natychmiastowego leczenia).

Dzięki nowoczesnym metodom leczenia wielu mężczyzn wraca do normalnego życia – pracuje, uprawia sport i cieszy się rodziną. Warunkiem jest jedno: odwaga, by się przebadać.

Rak prostaty to choroba, o której trzeba mówić. Dlatego Ogólnopolski Dzień Świadomości Raka Prostaty to nie tylko data w kalendarzu, ale apel o czujność, troskę o siebie i bliskich.

Opublikowano: 20 czerwiec 2025

Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe, znane również jako WSM, to obiekty mieszkalne, w których mogą przebywać osoby z niepełnosprawnościami, które potrzebują znacznej pomocy.

W każdym WSM mieszka od 2 do 12 osób, a ich samodzielne życie wspierają wykwalifikowani specjaliści.

Każdy z mieszkańców będzie mógł cieszyć się własnym mieszkaniem, a na jego prośbę istnieje możliwość zamieszkania z inną osobą będącą mieszkańcem WSM, pod warunkiem zawarcia wspólnej umowy najmu lub umowy użyczenia.

Mieszkania w WSM będą w pełni umeblowane i dostosowane do potrzeb osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Każde z mieszkań będzie składać się z pokoju dziennego, kuchni oraz przestronnej łazienki. Minimalna powierzchnia każdego mieszkania to 25 metrów kwadratowych. Oprócz tego, w zależności od projektu, WSM mogą mieć wspólne przestrzenie, takie jak jadalnie, sale do ćwiczeń, czy miejsca rehabilitacji.

Celem Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych jest umożliwienie osobom z niepełnosprawnościami życia w sposób niezależny oraz oferowanie całodobowej pomocy dopasowanej do ich specyficznych potrzeb.

Kto zajmie się budową Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych?

Budowa Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych finansowana jest z funduszy Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przez organizacje doświadczone w pracy na rzecz osób z niepełnosprawnościami. PFRON nadzoruje prawidłową realizację tych projektów.

Na stronie internetowej Funduszu dostępna jest lista organizacji zajmujących się budową WSM oraz lokalizacji nowych inwestycji.

Pierwsze budynki mają zostać oddane do użytku w 2025 roku.

Dla kogo przeznaczone są Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe?

Do Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych mogą wprowadzić się osoby z znacznym stopniem niepełnosprawności, które potrzebują intensywnego wsparcia i będą miały umowę najmu lub użyczenia mieszkania z organizacją, która zbudowała WSM.

Wysoki poziom wsparcia oznacza, że ubiegający się o miejsce w WSM musi mieć w decyzji od wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności od 70 do 100 punktów w skali oceny potrzeb wsparcia.

Rekrutacja do WSM odbywa się przez organizacje, bez udziału PFRON, zgodnie z zasadami przedstawionymi w dokumentach programowych. Warunki pobytu oraz zakres oferowanych usług określa umowa między mieszkańcem WSM a organizacją prowadzącą placówkę. Pierwsza umowa zawierana jest na rok, a następna na czas nieokreślony.

Ile to kosztuje?

W dużej mierze funkcjonowanie Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych jest finansowane przez PFRON. Mieszkańcy wnoszą również wkład w koszty utrzymania swojego mieszkania w WSM, do 50% swoich dochodów.

Jak można aplikować o zamieszkanie w WSM?

Osoba z ograniczeniami sprawnościowymi, która pragnie zamieszkać w wspomaganej społeczności mieszkaniowej, powinna skontaktować się z przedstawicielem firmy odpowiedzialnej za budowę WSM, aby uzyskać dokładne informacje na temat podpisania umowy najmu lub użyczenia lokalu. Informacje kontaktowe można znaleźć na stronach internetowych organizacji w sekcji „kontakt”.

Przyszłość Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych

Z każdym rokiem w naszym kraju zwiększy się liczba domów, które oferują osobom z niepełnosprawnościami dostęp do mieszkań oraz całodobową pomoc dostosowaną do ich indywidualnych potrzeb.

PFRON będzie na swojej stronie internetowej informował o wszelkich organizacjach oraz miejscach, w których powstają wspomagane społeczności mieszkaniowe. Dodatkowe informacje można uzyskać, pisząc na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Więcej informacji o WSM czytaj tutaj: https://www.pfron.org.pl/o-funduszu/programy-i-zadania-pfron/programy-i-zadania-real/samodzielnosc-aktywnosc-mobilnosc-wspomagane-spolecznosci-mieszkaniowe/