Poradnik

Opublikowano: 09 czerwiec 2025

Witamina B12, znana również jako kobalamina, należy do grupy najistotniejszych składników odżywczych z grupy B, często rekomendowanych przez specjalistów ds. żywienia oraz lekarzy. Substancja ta pełni tak ważną funkcję w organizmie człowieka, że przy ogólnym pogorszeniu kondycji zdrowotnej, zaleca się kontrolę jej poziomu we krwi – w celu ustalenia, czy mieści się on w normie, czy może występuje jej niedostatek. Kobalamina posiada liczne korzystne właściwości, z których wiele ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Działanie i zastosowanie witaminy B12 – w czym pomaga?

Kobalamina odgrywa wiele istotnych ról w organizmie. Oto najważniejsze z nich:

• Uczestniczy w tworzeniu czerwonych krwinek
  Witamina B12 jest konieczna do prawidłowego przebiegu procesu produkcji erytrocytów. Ich brak może skutkować wystąpieniem anemii (niedokrwistości). Regularne uzupełnianie kobalaminy – zarówno w formie doustnej, jak i iniekcyjnej – pomaga skutecznie przeciwdziałać temu problemowi.
• Wspiera pracę układu nerwowego
  Systematyczna suplementacja tej witaminy może pozytywnie wpływać na kondycję układu nerwowego, ułatwiając zapamiętywanie, koncentrację i stabilność psychiczną. Jest to możliwe dzięki temu, że B12 bierze udział w syntezie neuroprzekaźników oraz wspomaga odbudowę osłonek mielinowych neuronów.
• Obniża poziom homocysteiny
  Homocysteina, czyli aminokwas, którego nadmiar zwiększa ryzyko problemów z układem krążenia, może być skutecznie redukowana poprzez dostarczanie organizmowi witamin z grupy B – głównie B12, ale również B6 i kwasu foliowego (B9).
• Reguluje gospodarkę hormonalną
  Braki kobalaminy mogą mieć wpływ na funkcje hormonalne, co może utrudniać zajście w ciążę oraz jej utrzymanie. Odpowiedni poziom tej witaminy wspiera równowagę hormonalną organizmu.
• Wspomaga terapię różnych schorzeń
  Badania wykazały, że witamina B12 może korzystnie wpływać na leczenie wielu poważnych chorób, w tym problemów psychicznych, niektórych rodzajów nowotworów, stwardnienia rozsianego, AIDS czy zapaleń stawów.
• Zwiększa poziom energii
  Kobalamina odgrywa rolę w produkcji energii, zmniejszając uczucie wyczerpania i poprawiając sprawność fizyczną. Dzięki temu jest szczególnie polecana osobom aktywnym oraz tym, które chcą rozpocząć regularne treningi.
• Wzmacnia odporność
  B12 wspiera funkcje immunologiczne organizmu, dlatego jej suplementacja jest szczególnie korzystna w okresie zwiększonej zachorowalności – jesienią, zimą i wczesną wiosną.

Witamina B12 – zapotrzebowanie i dawkowanie

Zapotrzebowanie na witaminę B12 zmienia się w zależności od wielu czynników, takich jak dieta, poziom aktywności fizycznej, stres, a także wiek. Na przykład osoby przeżywające intensywny stres powinny dostarczać sobie jej więcej. Ponadto kobiety w ciąży oraz karmiące piersią powinny zadbać o wyższe dawki tej witaminy.

Zalecane dzienne dawki witaminy B12, zgodnie z Instytutem Żywności i Żywienia, to:

• dzieci od 1. do 3. roku życia – 0,9 µg
• dzieci od 4. do 6. roku życia – 1,2 µg
• dzieci od 7. do 9. roku życia – 1,8 µg
• dzieci od 10. roku życia i młodzież – 1,8–2,4 µg
• dorośli – 2,4 µg
• kobiety w ciąży – 2,6 µg
• kobiety karmiące piersią – 2,8 µg

Niedobór witaminy B12 – przyczyny i objawy

Witamina B12 występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak mięso, mleko, jaja oraz przetwory mleczne. Dlatego osoby stosujące diety wegetariańskie, a szczególnie wegańskie, są bardziej narażone na jej niedobór, jeśli nie dbają o odpowiednią suplementację. Dodatkowo, ryzyko to rośnie u osób po 50. roku życia, kobiet w ciąży, pacjentów z chorobami układu pokarmowego oraz tych po operacjach jelitowych.

Pierwszym widocznym objawem niedoboru B12 jest zmiana wyglądu języka – staje się on gładki, błyszczący i intensywnie czerwony, często pojawiają się na nim owrzodzenia. Jednak istnieje także szereg innych symptomów, które mogą wskazywać na zbyt niski poziom tej witaminy.

Objawy niedoboru można podzielić na:

Objawy neurologiczne:

• bóle głowy
• szumy uszne
• problemy z równowagą

Objawy psychiczne:

• brak energii
• obniżenie nastroju
• silne zmęczenie i wyczerpanie

Inne objawy:

• kołatanie serca
• duszności
• utrata apetytu i masy ciała
• bladość skóry
• problemy z płodnością

W przypadku, gdy niedobór kobalaminy prowadzi do anemii, mogą pojawić się również dodatkowe symptomy, takie jak:

• zaburzenia widzenia
• pogorszenie pamięci i koncentracji
• mrowienie kończyn
• stany depresyjne oraz lękowe

Nadmiar witaminy B12 – objawy i przyczyny przedawkowania

Przedawkowanie witaminy B12 jest rzadkie, ponieważ nadmiar tej witaminy jest szybko usuwany z organizmu przez mocz. Mimo to, może wystąpić, jeśli kobalamina jest przyjmowana w nadmiernych ilościach, np. w postaci suplementów w zbyt dużych dawkach lub jednocześnie z nadmiarem mięsa.

Objawy nadmiaru witaminy B12 to:

• reakcje alergiczne, takie jak wysypki
• suchość warg, krwawienie z nosa
• wzdęcia, biegunki
• zaburzenia naczyniowe
• świąd skóry
• zaostrzenie trądziku różowatego (jeśli występuje)
• w przypadku kobiet w ciąży – zwiększone ryzyko zaburzeń ze spektrum autyzmu u dziecka

Źródła witaminy B12 w jedzeniu

Witamina B12 jest dostępna głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Do najlepszych źródeł tej witaminy należą:

• mięso, szczególnie wątroba i nerki (cielęce, wołowe, drobiowe)
• drób
• jaja kurze
• mleko i produkty mleczne
• ryby
• owoce morza, np. krewetki, małże, ośmiornice
• produkty roślinne, takie jak kiszonki oraz niektóre algi (np. spirulina) poddane fermentacji

Dla osób na diecie wegańskiej lub wegetariańskiej, które nie spożywają tych produktów, kluczowe jest, aby regularnie uzupełniać witaminę B12 poprzez suplementację.

Witamina B12 – kiedy i jak ją przyjmować?

Zaleca się, aby witaminy z grupy B, w tym B12, były przyjmowane rano lub przed południem, ponieważ mają działanie energetyzujące i stymulujące. Witaminę B12 można spożywać zarówno na czczo, jak i z posiłkiem lub po nim, bez utraty efektywności.

Z czym łączyć witaminę B12?

Aby zwiększyć wchłanianie witaminy B12, warto łączyć ją z innymi witaminami z grupy B. Dodatkowo, jej wchłanianie poprawia się, gdy jest przyjmowana razem z witaminą A oraz potasem.

Z czym nie łączyć witaminy B12?

Witamina B12 wchłania się gorzej, gdy jest przyjmowana z alkoholem, ponieważ alkohol upośledza jej przyswajanie. Ponadto, witaminy z grupy B wchłaniają się mniej skutecznie w połączeniu z nikotyną, tabletkami antykoncepcyjnymi, niektórymi lekami na serce, lekami przeciwnowotworowymi, hormonami steroidowymi oraz kawą i herbatą.

Opublikowano: 06 czerwiec 2025

Program PFRON „Samodzielność-Aktywność-Mobilność” Mieszkanie dla Absolwenta to dofinansowanie do wynajmu lokum w trakcie poszukiwań pracy oraz rozpoczęcia działalności zawodowej. Dofinansowanie dotyczące wynajmu mieszkania lub domu na czas 60 miesięcy.

Na czym polega dofinansowanie?

Możesz uzyskać wsparcie finansowe na wszystkie koszty wymienione w umowie wynajmu mieszkania lub domu, które spełniają Twoje potrzeby dotyczące dostępności.

Dotacja jest stopniowo redukowana, a jej wysokość przedstawia się następująco:

od 1 do 24 miesiąca – 100% kosztów najmu;

od 25 do 42 miesiąca – 70% kosztów najmu;

od 43 do 60 miesiąca – 40% kosztów najmu.

Kto może skorzystać z tej pomocy?

• osoby, które ukończyły szkołę podstawową, średnią (wszystkie typy) lub uczelnię wyższą w ciągu 36 miesięcy przed złożeniem wniosku,

• osoby opuszczające rodzinę zastępczą, dom dziecka, instytucję opiekuńczo-wychowawczą,

jeśli jednocześnie:

• posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a dla osób z niepełnosprawnością słuchową także w stopniu umiarkowanym lub podobne dokumenty uznawane za równoważne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w przypadku osób z niepełnosprawnością słuchu - równoważne z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu;
• mają pełną zdolność do czynności prawnych;
• składają oświadczenie, że nie są właścicielami mieszkania ani nie przysługuje im prawo do lokalu spółdzielczego w miejscowości, w której odbywają aktywności zawodowe;
• przekazują oświadczenie o poszukiwaniu pracy lub podjętym zatrudnieniu.

Jak wygląda kwota dofinansowania?

Wysokość dofinansowania różni się w zależności od lokalizacji wynajmowanego lokum oraz od faktu, czy poruszasz się na wózku inwalidzkim.

PFRON regularnie zamieszcza kwartalne informacje na temat maksymalnych kwot dofinansowania w danej lokalizacji wynajmowanego lokum pod adresem: https://www.pfron.org.pl/o-funduszu/programy-i-zadania-pfron/programy-i-zadania-real/mieszkanie-dla-absolwenta/komunikaty/

Jak i gdzie złożyć wniosek?

Program realizowany jest przez samorządy powiatowe, które przyjmują ofertę Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do jego wdrożenia.

Wniosek składa się z wymaganymi załącznikami za pomocą Systemu Obsługi Wsparcia pod adresem https://sow. 

Składanie wniosków realizowane jest online, co oznacza, że możesz to zrobić z domu, unikając kolejek i problemów, co bardzo ułatwia proces ubiegania się o fundusze.

Złożenie wniosku wiąże się z możliwością skorzystania z pomocy pracowników starostwa, którzy w urzędzie zaoferują Ci wsparcie techniczne, wykorzystując przy tym Twój sprzęt elektroniczny.

Termin składania wniosków

Możesz składać wnioski w dowolnym momencie.

Program „Samodzielność – Aktywność – Mobilność! ” Dostępne mieszkanie - to dotacja na przeprowadzkę do mieszkania bez barier architektonicznych, zlokalizowanego w miejscu umożliwiającym samodzielne opuszczenie budynku.

Jak działa dotacja?

Możesz uzyskać wsparcie finansowe na przeprowadzkę do mieszkania zaprojektowanego bez barier architektonicznych, mieszczącego się w lokalizacji, która pozwala na samodzielne wyjście z budynku, aż do poziomu zero.

Kto może skorzystać z dotacji?

Osoba z niepełnosprawnością, niezależnie od wieku, która:

• posiada orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo inne, traktowane jak orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, z powodu niepełnosprawności ruchowej, co uniemożliwia poruszanie się bez wózka;
• złoży oświadczenie, załączając fotografie, o architektonicznych barierach w swoim mieszkaniu i/lub w obiekcie, które uniemożliwiają samodzielne wyjście na poziom zero;
• złoży oświadczenie, że posiada prawo do lokalu na podstawie własności lub spółdzielczego prawa do lokalu.

(Jeśli wniosek dotyczy osoby niepełnoletniej lub ubezwłasnowolnionej, wniosek składa opiekun prawny).

Jak wysoka jest dotacja?

Wysokość dotacji uzależniona jest od lokalizacji nowego mieszkania i stanowi różnicę pomiędzy ceną kupowanego a sprzedawanego mieszkania.

PFRON regularnie publikuje kwartalne wartości maksymalnych kwot dotacji dla docelowej lokalizacji mieszkania na stronie: https://www.pfron.org.pl/o-funduszu/programy-i-zadania-pfron/programy-i-zadania-real/dostepne-mieszkanie/komunikaty/

Jak i gdzie złożyć podanie?

Program jest realizowany przez władze samorządowe na poziomie powiatowym.

Wniosek należy złożyć z wymaganymi dokumentami przez System Obsługi Wsparcia pod adresem https://sow.pfron.org.pl/

Zgłoszenia przyjmowane są w formie elektronicznej, więc nie musisz wychodzić z domu, stać w kolejkach ani się martwić o bariery, co ułatwi ci staranie się o wsparcie finansowe.

Składając wniosek, możesz liczyć na pomoc pracowników urzędów powiatowych, którzy udzielą ci wsparcia technicznego, korzystając z twojego sprzętu elektronicznego.

Termin składania wniosków

Możesz złożyć swój wniosek w dowolnym momencie, jednak musisz to zrobić najpóźniej do 31 grudnia 2025 roku. Pamiętaj, że czas na składanie wniosków kończy się również, gdy budżet Programu zostanie wyczerpany.

Opublikowano: 04 czerwiec 2025

Opieka nad osobą niesamodzielną to jedno z najbardziej wymagających zadań, jakie może stanąć przed człowiekiem. W wielu przypadkach opiekunami są osoby bliskie – członkowie rodziny, partnerzy życiowi, a nawet sąsiedzi czy przyjaciele. To właśnie oni – bez formalnych kwalifikacji, często bez wsparcia instytucjonalnego – stają się opiekunami faktycznymi. Ich praca jest nieoceniona, ale też bardzo obciążająca. Dlatego coraz częściej mówi się o potrzebie systemowego wsparcia dla opiekunów faktycznych. Jedną z najważniejszych form takiej pomocy jest opieka wytchnieniowa.

Czym jest opieka wytchnieniowa?

Opieka wytchnieniowa to czasowe przejęcie obowiązków opiekuna faktycznego przez profesjonalnego opiekuna, instytucję lub wykwalifikowany personel, aby umożliwić opiekunowi odpoczynek, regenerację sił lub załatwienie własnych spraw. Może ona przybierać różne formy – od kilku godzin w ciągu dnia, przez opiekę weekendową, aż po kilkudniowy pobyt osoby niesamodzielnej w specjalistycznym ośrodku.

Dlaczego opieka wytchnieniowa jest tak ważna?

Opiekunowie faktyczni często poświęcają swoje życie, zdrowie, karierę zawodową i relacje społeczne, by zapewnić opiekę swoim bliskim. Pracują bez wynagrodzenia, przez 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. To prowadzi do wyczerpania psychicznego, fizycznego, a także do wypalenia opiekuńczego.

Opieka wytchnieniowa pełni w tym kontekście rolę bezpiecznika – daje opiekunowi możliwość złapania oddechu, zadbania o siebie, a nawet zwykłego odpoczynku. To nie luksus – to konieczność, jeśli chcemy, by opiekunowie mogli w dalszym ciągu odpowiedzialnie i z troską pełnić swoją rolę.

Kto może skorzystać z opieki wytchnieniowej?

Z opieki wytchnieniowej mogą skorzystać opiekunowie osób niesamodzielnych – dzieci i dorosłych – które ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność lub podeszły wiek wymagają stałej pomocy w codziennym funkcjonowaniu. W wielu gminach i powiatach działają programy wsparcia finansowane ze środków samorządowych lub funduszy europejskich, które oferują określoną liczbę godzin opieki wytchnieniowej rocznie – najczęściej bezpłatnie dla rodzin.

Formy opieki wytchnieniowej

Opieka wytchnieniowa może mieć różne formy, w zależności od potrzeb osoby niesamodzielnej i możliwości lokalnych instytucji:

• Opieka dzienna w miejscu zamieszkania – opiekun przyjeżdża do domu i przejmuje obowiązki opiekuńcze na kilka godzin.
• Opieka całodobowa w ośrodku – osoba niesamodzielna może przebywać kilka dni w specjalistycznym ośrodku opieki.
• Pobyty weekendowe lub wakacyjne – zaplanowane z wyprzedzeniem pobyty poza domem, dające opiekunowi możliwość np. wyjazdu lub dłuższego wypoczynku.

Jak skorzystać z opieki wytchnieniowej?

Aby skorzystać z tej formy wsparcia, należy skontaktować się z ośrodkiem pomocy społecznej, lokalnym centrum usług społecznych lub organizacją prowadzącą program opieki wytchnieniowej w danym regionie. W niektórych przypadkach wymagane będzie zaświadczenie lekarskie potwierdzające stopień niesamodzielności podopiecznego lub inne dokumenty.

Opieka wytchnieniowa to realna pomoc dla tych, którzy każdego dnia niosą na swoich barkach odpowiedzialność za zdrowie, bezpieczeństwo i codzienne życie drugiego człowieka. To nie tylko forma wsparcia – to wyraz uznania i szacunku dla opiekunów faktycznych, bez których wiele osób niesamodzielnych nie poradziłoby sobie w życiu codziennym.

Warto korzystać z takich programów – bo odpoczynek opiekuna to inwestycja w dobrostan całej rodziny.

Opublikowano: 02 czerwiec 2025

Udar cieplny, przegrzanie organizmu i omdlenia to tylko niektóre zagrożenia występujące w czasie upałów. W tym czasie osoby zajmujące się opieką nad seniorami i chorymi powinny szczególnie dbać o swoich podopiecznych, aby nie pozwolić na sytuacje, które mogą zagrażać ich zdrowiu i życiu.

Osoby, które podejmują pracę jako opiekunowie starszych i chorych, powinny być świadome, że ich podopieczni są szczególnie narażeni na szkodliwe skutki wysokich temperatur. Dzięki kilku zasadom można pomóc seniorom przejść przez falę upałów w komfortowy i bezpieczny sposób.

Woda to niezbędny element

Jednym z głównych zaleceń lekarzy, które należy stosować w trakcie upałów, jest regularne nawodnienie organizmu. Osoba dorosła powinna pić przynajmniej 2 litry wody dziennie, a w niektórych przypadkach zaleca się nawet 3-4 litry. Seniorzy, którzy mają trudności z odczuwaniem pragnienia, powinni być regularnie przypominani o konieczności picia wody lub innych napojów o niskiej zawartości cukru. Aby skutecznie nawadniać organizm, warto co około godzinę wypić kilka łyków. Niedostateczna ilość wody w organizmie może stanowić poważne zagrożenie dla seniorów, którzy przyjmują leki. W przypadku odwodnienia działanie leków może się nasilić, co z kolei może prowadzić do zapaści. Opiekun powinien także zwrócić uwagę na dietę podopiecznego. W trakcie upałów warto spożywać lekkostrawne posiłki, a także sięgać po owoce i warzywa, które mają dużą zawartość wody i cenne witaminy oraz minerały.

Chłodzenie z rozwagą

W czasie upałów opiekun powinien zaplanować dzień tak, aby seniorzy nie wychodzili na zewnątrz w godzinach od 10 do 16. To najlepszy czas na spędzenie w chłodnym, zacienionym pomieszczeniu w domu. Ulgę mogą przynieść również chłodne kąpiele oraz stosowanie zimnych kompresów na ciało. Gdy wyjście na zewnątrz jest nieuniknione, należy pamiętać o stosowaniu preparatów z filtrem UV, nakryciu głowy oraz przewiewnym, lekkim ubraniu wykonanym z naturalnych materiałów. Działania te pomogą uniknąć przegrzania organizmu. Jednakże, opiekun musi również zachować ostrożność i pamiętać, że duże różnice temperatur są również niekorzystne. Wejście do klimatyzowanego pomieszczenia czy picie zimnych napojów prosto z lodówki może prowadzić do infekcji górnych dróg oddechowych oraz przeziębienia, które osłabiony przez upał organizm seniora będzie mieć trudno zwalczyć.

Pierwsza pomoc

W trakcie upalnych dni opiekunowie osób starszych oraz chorych powinni dokładnie obserwować swoich podopiecznych. Należy się zaniepokoić, gdy senior skarży się na złe samopoczucie, bóle głowy, widzenie mroczków czy nudności. W takich sytuacjach warto przenieść osobę starszą do chłodniejszego miejsca i zadbać o nawodnienie, a jeśli pojawią się jakiekolwiek wątpliwości, warto skontaktować się z lekarzem. Zawsze należy wezwać pomoc medyczną, gdy wystąpią drgawki lub utrata przytomności. W czasie oczekiwania na przybycie lekarza, należy ułożyć osobę pod opieką z uniesionymi nogami. Dla osoby nieprzytomnej zaleca się pozycję boczną.

Opublikowano: 30 maj 2025

Jakie kryteria trzeba spełnić, by otrzymać świadczenie?

Prawo do świadczenia masz, jeśli:

• ukończyłeś 18 rok życia,
• jesteś uznany za osobę niezdolną do samodzielnego funkcjonowania na podstawie odpowiedniego orzeczenia (np. o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji),
• nie pobierasz emerytury, renty ani innego regularnego świadczenia z funduszy publicznych (np. zasiłek stały, okresowy), albo
• otrzymujesz świadczenia, ale ich łączna kwota brutto nie przekracza 2 419,33 zł.

Możesz to sprawdzić w "Katalogu świadczeń finansowanych ze środków publicznych".

Uwaga! W limit 2 419,33 zł nie wlicza się renty rodzinnej dla dziecka, które stało się niezdolne do pracy przed 16. rokiem życia lub podczas nauki przed ukończeniem 25 lat.

Musisz również:

• mieszkać w Polsce,
• posiadać obywatelstwo polskie lub prawo pobytu (stałego, czasowego) jako obywatel UE/EFTA albo innego kraju z uregulowanym pobytem.

Nie możesz być tymczasowo aresztowany ani odbywać kary więzienia (wyjątek: dozór elektroniczny).

Jak ubiegać się o świadczenie?

Złóż wniosek (formularz ESUN) osobiście w ZUS lub pocztą. Potrzebne dokumenty:

• orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, lub
• orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji,
• ewentualnie stare orzeczenie o I grupie inwalidzkiej,
• zaświadczenie o zagranicznych świadczeniach (jeśli dotyczy).

Zamiast orzeczenia możesz dostarczyć:

• aktualne zaświadczenie lekarskie (wydane max miesiąc przed złożeniem wniosku),
• dokumentację medyczną (karta badań, dokumenty z rehabilitacji),
• orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (jeśli masz).

Jak uzupełnić wniosek?

Podaj:

• dane osobowe (imię, nazwisko, PESEL lub inne dane identyfikacyjne),
• adres zameldowania i ewentualnie adres zamieszkania/korespondencyjny,
• informacje o innych świadczeniach: rodzaj, kwota, instytucja wypłacająca,
• dane o świadczeniach zagranicznych (jeśli dotyczy),
• dodatkowe informacje: inne instytucje, w których składano wniosek, status pobytu w Polsce, informacja o ewentualnym areszcie,
• podpis.

Pomoc w wypełnianiu uzyskasz w placówkach ZUS oraz telefonicznie (22 560 16 00).

Czas oczekiwania na decyzję:

ZUS wydaje decyzję w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatnich potrzebnych informacji (np. uprawomocnienie orzeczenia).

Wysokość świadczenia:

• 500 zł miesięcznie, jeśli nie masz żadnych świadczeń lub są one łącznie niższe niż 1 919,33 zł brutto,
• niższa kwota (do różnicy 2 419,33 zł), jeśli świadczenia mieszczą się w przedziale 1 919,33–2 419,33 zł.

Od kiedy przysługuje świadczenie?

Od miesiąca, w którym spełniasz warunki i złożyłeś wniosek.

Obowiązek informowania ZUS:

Musisz zgłaszać zmiany, które wpływają na prawo do świadczenia lub jego wysokość:

• przyznanie nowych świadczeń z funduszy publicznych,
• wzrost kwoty takich świadczeń,
• areszt lub kara więzienia (poza dozorem elektronicznym).

Niezgłoszenie takich zmian może oznaczać konieczność zwrotu nienależnie pobranych kwot.

Nie zgadzasz się z decyzją?

Możesz odwołać się do sądu okręgowego (wydział pracy i ubezpieczeń społecznych) w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji, za pośrednictwem ZUS. Odwołanie jest bezpłatne i może być złożone pisemnie, ustnie lub pocztą.

Opublikowano: 28 maj 2025

Świadczenia z zakresu rehabilitacji leczniczej mogą być przeprowadzane na różne sposoby. Zazwyczaj pacjenci korzystają z koniecznych zabiegów rehabilitacyjnych i fizjoterapeutycznych w szpitalach lub wyspecjalizowanych ośrodkach rehabilitacyjnych. Należy jednak mieć na uwadze, że osoby, które nie mają możliwości samodzielnego poruszania się i dotarcia do placówki, mogą skorzystać z rehabilitacji w komfortowych warunkach domowych. Dzięki temu osoby, które z różnych przyczyn nie mogą uczestniczyć w rehabilitacji szpitalnej, otrzymują odpowiednią opiekę.

Osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności mają obecnie szansę na rehabilitację domową w trybie przyspieszonym. W efekcie czas oczekiwania na rehabilitację dla tych osób jest zazwyczaj znacznie krótszy.

Kto ma prawo do rehabilitacji domowej?

Rehabilitacja w warunkach domowych jest przeznaczona dla pacjentów z problemami w funkcjonowaniu ruchowym, które są spowodowane:

• ogniskowymi uszkodzeniami mózgu (w tym po udarach mózgowych, krwotokach mózgowych, urazach) – do 12 miesięcy od wystąpienia uszkodzenia mózgu;
• poważnymi uszkodzeniami centralnego i obwodowego układu nerwowego, które są w 5. stopniu na skali oceny inwalidztwa (wyjątek stanowią dzieci poniżej 18. roku życia);
• uszkodzeniem rdzenia kręgowego – przez 12 miesięcy od momentu uszkodzenia;
• przewlekłymi chorobami postępującymi (takimi jak miopatia, choroba Parkinsona, zapalenie wielomięśniowe, rdzeniowy zanik mięśni, nowotwory mózgu, reumatoidalne zapalenie stawów);
• zwyrodnieniowymi chorobami stawów biodrowych lub kolanowych po zabiegach endoprotezoplastyki stawu – do 6 miesięcy od operacji;
• urazami kończyn dolnych – do 6 miesięcy od wystąpienia kontuzji;
• osobom w stanie wegetatywnym lub apalicznym.

Jakie dokumenty są potrzebne, aby uzyskać rehabilitację domową:

• skierowanie na rehabilitację w warunkach domowych
• kopię orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności lub I grupy inwalidzkiej, albo orzeczenie z ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji
• kopię dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie (np. legitymację emeryta/rencisty, zaświadczenie o pobieraniu zasiłku);
• kopię dokumentacji medycznej, która potwierdza obecność choroby opisanej w skierowaniu (np. ostatni wypis ze szpitala, zdjęcia rentgenowskie, płytkę z rezonansu magnetycznego lub tomografii).

Jak uzyskać darmową rehabilitację domową?

Uzyskać skierowanie od lekarza

Aby otrzymać skierowanie na rehabilitację w warunkach domowych, należy udać się do lekarza rodzinnego (tzw. lekarza pierwszego kontaktu) lub do specjalisty w dziedzinie rehabilitacji, fizjoterapii, neurologii, chirurgii ogólnej, reumatologii itp.

Skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne w domowych warunkach jest ważne przez 30 dni od daty jego wystawienia. W tym czasie musi zostać zarejestrowane, niezależnie od tego, kiedy faktycznie rozpocznie się rehabilitacja.

Skierowanie powinno mieć wyraźną adnotację, że rehabilitacja ma być realizowana w domu pacjenta. W tytule powinno znaleźć się określenie: skierowanie na fizjoterapię domową lub skierowanie na rehabilitację w warunkach domowych.

W skierowaniu powinien być umieszczony szczegółowy opis schorzenia lub kontuzji, która jest podstawą do skierowania na rehabilitację. Oprócz tego, należy podać choroby współistniejące, przebyte oraz inne czynniki (np. wszczepiony stymulator serca), które mogą wpływać na proces rehabilitacji.

Zabiegi realizowane w ramach rehabilitacji w domu nie mogą być łączone z usługami oferowanymi przez hospicjum domowe.

Należy przedstawić ważne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Warto pamiętać, aby mieć przy sobie aktualne orzeczenie o niepełnosprawności. Posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest wymagane do uzyskania skierowania na rehabilitację w warunkach domowych. Niemniej jednak, osoby z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności mogą korzystać z rehabilitacji domowej bez oczekiwania. Dlatego, jeśli się je posiada, warto mieć je ze sobą.

Opublikowano: 26 maj 2025

Kolagen ma kluczowe znaczenie dla osób w starszym wieku, ponieważ naturalny proces starzenia powoduje spadek jego produkcji w organizmie. Jest to białko, które wspiera zdrowie skóry, stawów i mięśni. Zmniejsza się też elastyczność tkanek łącznych, a kwasu hialuronowego, ważnego składnika mazi stawowej, zaczyna brakować.

Picie kolagenu lub jego zażywanie w postaci kapsułek może łagodzić te problemy, poprawiając kondycję skóry, wspierając stawy, wzmacniając mięśnie oraz ogólnie wpływając na jakość życia osób starszych.

Suplementacja kolagenu – wsparcie dla zdrowych kości!

Przyjmowanie kolagenu doustnie może wspierać zdrowie kości, szczególnie u osób starszych, które są bardziej narażone na problemy z układem kostnym, takie jak osteoporoza czy większe ryzyko złamań. Kolagen odgrywa istotną rolę w strukturze organicznej kości, wpływając na jej elastyczność i wytrzymałość. Również osoby dotknięte chorobami zwyrodnieniowymi dostrzegają jego korzyści.

Dodatkowo, suplementacja kolagenu może wspierać procesy naprawcze i mineralizacyjne kości, poprawiając ich stan zdrowia. Warto równocześnie stosować witaminę C, która jest kluczowa dla produkcji kolagenu. Kolagen współdziała także z witaminą D, wapniem oraz innymi składnikami odżywczymi, które są niezbędne dla zdrowych kości. Razem wspierają syntezę kolagenu, co pozytywnie wpływa na chrząstkę stawową oraz zdrowie panewki kości.

Kolagen a reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba autoimmunologiczna, która wywołuje stan zapalny w stawach, prowadząc do bólu i uszkodzenia chrząstki oraz kości. Choć kolagen nie leczy przyczyny RZS, może poprawić jakość życia chorych, wspierając zdrowie stawów.

Kolagen jest kluczowym budulcem stawów i ma duże znaczenie dla ich elastyczności oraz wytrzymałości. Dla osób z RZS, suplementacja może sprzyjać odbudowie uszkodzonej chrząstki, co łagodzi ból i stany zapalne stawów. Dodatkowo, kolagen może działać jako naturalny środek przeciwbólowy i przeciwzapalny, przynosząc ulgę w objawach RZS.

Kolagen na zmarszczki

Kolagen to białko obecne w skórze, odpowiadające za jej jędrność, elastyczność oraz nawilżenie. W miarę starzenia się, poziom naturalnego kolagenu maleje, co prowadzi do zmniejszenia elastyczności skóry oraz powstawania zmarszczek i linii mimicznych. Suplement diety zawierający kolagen lub kwas hialuronowy może zatem przyczynić się do polepszenia wyglądu skóry i redukcji zmarszczek.

Skuteczność kolagenu w redukcji zmarszczek jest uzależniona od wielu czynników, w tym rodzaju używanego preparatu, jego jakości, metod stosowania, dawki oraz indywidualnych cech danej osoby. Efekty mogą się różnić w zależności od organizmu, a pełne rezultaty często stają się widoczne po kilku tygodniach lub wręcz miesiącach systematycznego użytkowania.

Suplementacja kolagenu a choroba zwyrodnieniowa stawów

Kolagen może być korzystny także w przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów, znanej jako osteoartroza, która polega na stopniowym zużywaniu się chrząstki stawowej, co prowadzi do bólu, ograniczeń w ruchu i pogorszenia jakości życia. Zjawisko to często dotyka starszych osób, które w młodości intensywnie angażowały się w ciężką pracę fizyczną lub sporty. W związku z tym w podeszłym wieku mogą występować bóle i sztywność stawów, a także zmiany w strukturze włókien kolagenowych spowodowane naturalnym procesem starzenia.

Kolagen oraz kwas hialuronowy są kluczowymi składnikami chrząstki stawowej, dlatego ich suplementacja wspomaga odbudowę uszkodzonej chrząstki, a także redukuje ból oraz stany zapalne w stawach.

Kiedy rozpocząć suplementację kolagenem?

Decyzja o rozpoczęciu suplementacji kolagenem powinna być oparta na indywidualnych potrzebach i celach. Wiele osób decyduje się na suplementy kolagenowe w wieku 25-30 lat, gdy naturalna produkcja kolagenu w organizmie zaczyna maleć. Takie preparaty przyczyniają się do poprawy elastyczności skóry, zdrowia stawów oraz ogólnego samopoczucia.

Zawsze warto porozmawiać z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji, aby ocenić osobiste potrzeby oraz odpowiednio dobrać ilość i rodzaj produktu.

Opublikowano: 23 maj 2025

Zapalenie płuc u osoby starszej to groźna choroba, która wymaga szybkiego leczenia i może prowadzić do poważnych powikłań. Objawy mogą być mniej wyraźne niż u młodszych pacjentów, co utrudnia rozpoznanie. Ważne jest, aby wiedzieć, jak rozpoznać zapalenie płuc u seniora i jak zapobiegać jego wystąpieniu. 

Czynniki ryzyka zapalenia płuc u seniorów

Zapalenie płuc u osób starszych charakteryzuje się wyższą śmiertelnością oraz cięższym przebiegiem choroby. Ludzie mający ponad 65 lat są cztery razy bardziej narażeni na tę chorobę w porównaniu do młodszych dorosłych. Wskaźnik śmiertelności wśród seniorów może wynosić nawet trzykrotnie więcej niż w grupie osób poniżej 65. Jest to głównie związane z obecnością różnych czynników ryzyka w tej kategorii wiekowej.

Prawdopodobieństwo zachorowania wzrasta z powodu następujących przyczyn:

• Wiek (powyżej 70 lat),
• Niedożywienie,
• Odwodnienie wśród osób starszych,
• Problemy z połykaniem (zapalenie płuc zachłystowe) – często związane z chorobami neurologicznymi (otępienie, stan po udarze, zaburzenia świadomości, w tym majaczenie),
• Osłabiony odruch kaszlowy,
• Unieruchomienie w łóżku,
• Wielochorobowość,
• Zmiany w układzie immunologicznym związane z wiekiem,
• Osłabienie odporności,
• Choroby płuc i serca,
• Nadużywanie alkoholu oraz nikotyny.

Objawy zapalenia płuc u osoby starszej:

• Przyspieszenie oddechu: Senior może oddychać szybciej i płycej niż zwykle. 
• Duszności: Uczucie braku powietrza lub trudności w oddychaniu. 
• Kaszel: Kaszel może być suchy lub mokry, z odkrztuszaniem śluzu lub ropnej wydzieliny. 
• Ból w klatce piersiowej: Ból może być ostry lub tępy, a także promieniować do innych części ciała. 
• Zmiany osłuchowe przy badaniu stetoskopem: Lekarz może wykryć furczenia, rzężenia lub inne nieprawidłowości w płucach. 
• Zmęczenie i osłabienie: Senior może być bardziej zmęczony niż zwykle, nawet po krótkich czynnościach. 
• Utrata apetytu: Osoba starsza może mieć trudności z jedzeniem. 
• Zaburzenia świadomości: U niektórych osób starszych zapalenie płuc może powodować zamęt lub dezorientację. 
• Brak gorączki: U osób w starszym wieku zapalenie płuc może przebiegać bez gorączki. 

Przyczyny zapalenia płuc u osób starszych:

• Infekcje bakteryjne lub wirusowe:
  Bakterie i wirusy mogą atakować płuca i wywołać zapalenie. 
• Zmniejszona odporność organizmu:
  U osób starszych układ odpornościowy może być słabszy i mniej skuteczny w walce z infekcjami. 
• Choroby przewlekłe:
  Schorzenia układu oddechowego, serca, cukrzyca, schorzenia nerek, marskość wątroby, niedożywienie mogą zwiększać ryzyko zapalenia płuc. 
• Zaburzenia połykania:
  Trudności z połykaniem mogą prowadzić do zachłystu, co zwiększa ryzyko zapalenia płuc. 
• Unieruchomienie:
  Pozycja leżąca i unieruchomienie mogą utrudniać usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych. 
• Używki:
  Palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu mogą osłabiać układ oddechowy i zwiększać ryzyko zapalenia płuc. 

Leczenie zapalenia płuc u osób starszych:

• Leczenie szpitalne: Pacjent musi być pod stałą kontrolą lekarza, poddawany tlenoterapii i antybiotykoterapii.
• Leczenie ambulatoryjne: W niektórych przypadkach leczenie może być prowadzone w domu, pod nadzorem lekarza.
• Antybiotyki: Lekarz przepisuje odpowiednie antybiotyki, które mają zwalczyć infekcję.
• Tlenoterapia: Pomoc w oddychaniu.
• Rehabilitacja oddechowa: Ćwiczenia mające na celu wzmocnienie mięśni oddechowych i poprawę oddychania.
• Dieta i nawodnienie: Ważne jest, aby pacjent był dobrze odżywiony i nawadniany. 

Zapobieganie zapaleniu płuc u osób starszych:

• Szczepienia przeciw grypie i pneumokokom:
  Szczepienia pomagają zredukować ryzyko infekcji, które mogą prowadzić do zapalenia płuc.
• Zdrowy tryb życia:
  Regularne ćwiczenia, zdrowe odżywianie i unikanie używek mogą wzmocnić układ odpornościowy. 

Zapalenie płuc u osób starszych może różnić się w przebiegu od tej samej choroby u dorosłych lub dzieci. U seniorów kaszel, dreszcze oraz gorączka mogą być nieobecne, a zamiast tego często występuje kołatanie serca, brak apetytu, odwodnienie i majaczenie. Osoby w podeszłym wieku często borykają się z przewlekłymi schorzeniami, takimi jak problemy z układem krążenia czy cukrzyca, co pogarsza ich rokowania. Dodatkowo, z wiekiem osłabia się system odpornościowy, co zwiększa ryzyko wystąpienia infekcji. Dlatego zapalenie płuc u osób starszych może stanowić poważne zagrożenie dla życia, wymagające natychmiastowej diagnozy oraz stosownego leczenia.

Opublikowano: 21 maj 2025

Czym jest omega-3?

Kwasy tłuszczowe omega-3 to grupa wielonienasyconych tłuszczów znanych ze swoich licznych korzyści zdrowotnych.

Dwa ważne kwasy omega-3, DHA i EPA, występują głównie w tłustych rybach, takich jak łosoś, makrela i sardynki.

Nie musisz jednak rezygnować, jeśli nie jesz ryb – siemię lniane, pekan, orzechy laskowe i włoskie są bogate w inną formę omega-3 zwaną ALA, która w organizmie przekształca się w DHA i EPA.

Czy omega-3 to witamina?

Nie, kwasy tłuszczowe omega-3 to wielonienasycone tłuszcze, a nie witaminy. Jednak źródła omega-3 w pożywieniu i suplementy często zawierają również witaminy, takie jak witamina A i witamina D.

Nasze ciała nie są w stanie wytwarzać omega-3, dlatego jest on uważany za niezbędny składnik odżywczy w taki sam sposób, w jaki niektóre witaminy są uważane za niezbędne.

Co robi omega-3? Kwasy omega-3 stanowią ważne części błon komórkowych w naszym ciele, pomagając naszym organom, układowi odpornościowemu i układowi hormonalnemu funkcjonować prawidłowo.

W czym dokładnie mogą pomóc kwasy omega-3?

1. Lepiej spać

Lepiej spać = lepiej żyć, a okazuje się, że przyjmowanie wystarczającej ilości kwasów omega-3 może pomóc w poprawie snu.

Niski poziom kwasów omega-3 wiąże się z bezdechem sennym u dorosłych, problemami ze snem u dzieci i niższym poziomem hormonu, który pomaga zasnąć, zwanego melatoniną.

Jedno badanie wykazało, że dzieci, które przyjmowały suplementy omega-3, spały dłużej i budziły się mniej w nocy, a naukowcy uważają, że omega-3 może mieć podobny wpływ na dorosłych.

2. Utrzymywać nawilżenie skóry

Kwas tłuszczowy omega-3 DHA jest również głównym składnikiem strukturalnym Twojej skóry, pomagając jej zachować zdrowie. Gdy błony skóry są zdrowe, wydają się bardziej miękkie, bardziej elastyczne i bardziej nawilżone.

Omega-3 EPA pomaga również utrzymać nawilżenie skóry, pomagając kontrolować produkcję sebum.

3. Ukoić swoją skórę

Masz egzemę lub łuszczycę? Hiszpańscy naukowcy odkryli, że przyjmowanie suplementów omega-3, a także stosowanie miejscowych metod leczenia, może pomóc złagodzić łuszczycę. Inne badanie wykazało, że przyjmowanie suplementów omega-3 zmniejsza nasilenie egzemy.

EPA omega-3 może pomóc zmniejszyć przedwczesne starzenie się skóry, a także pomóc chronić skórę przed uszkodzeniami słonecznymi. Dzieje się tak, ponieważ EPA pomaga zatrzymać substancje, które niszczą kolagen skóry po ekspozycji na słońce, blokując ich uwalnianie.

4. Utrzymywać prawidłowe ciśnienie krwi

Udowodniono również, że kwasy tłuszczowe omega-3 pomagają utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi. Uważa się, że pomagają one rozszerzać się naczyniom krwionośnym, dzięki czemu serce nie musi tak mocno tłoczyć krwi po całym ciele. Może to być jeden z powodów, dla których są powiązane z niższym ryzykiem udaru.

5. Wspierać pamięć

Badania pokazują, że przyjmowanie suplementów Omega-3 przez sześć miesięcy może wyostrzyć Twoją pamięć. Uważa się, że DHA zawarty w kwasach tłuszczowych omega-3 pomaga komórkom nerwowym lepiej się ze sobą komunikować.

6. Zadbać o zdrowie oczu

Omega-3 DHA pomaga budować siatkówkę oka (około 93% wszystkich kwasów tłuszczowych omega-3 w siatkówce to DHA). Jeśli nie przyjmujesz go wystarczająco dużo, może to powodować problemy ze wzrokiem. Może pomóc spowolnić zwyrodnienie siatkówki, w tym zwyrodnienie plamki żółtej – jest to najczęstsza postać ślepoty u osób starszych. Badania sugerują, że chociaż DHA nie jest w stanie odwrócić uszkodzeń siatkówki, może pomóc w utrzymaniu zdrowego wzroku.

7. Wspierać rozwój mózgu

Kwasy tłuszczowe omega-3 są kluczowe dla zdrowego rozwoju mózgu dziecka w trzecim trymestrze ciąży i do ukończenia przez nie 18 miesięcy. Szczególnie DHA, który stanowi około 97% kwasów tłuszczowych omega-3 w mózgu. British Nutrition Foundation zaleca kobietom w ciąży spożywanie odpowiedniej ilości kwasów omega-3, ale istnieje kilka ograniczeń co do źródeł ich pozyskiwania.

Radzi kobietom w ciąży spożywanie tłustych ryb w umiarkowanych ilościach, maksymalnie 2 porcji tygodniowo, ze względu na potencjalne zanieczyszczenia, które zawierają. Mogą jednak również pozyskiwać kwasy omega-3 z różnych źródeł, takich jak produkty wzbogacone o DHA, takie jak jaja. Suplementy również są w porządku, pod warunkiem, że sprawdzisz, czy są odpowiednie dla kobiet w ciąży i nie zawierają dużych ilości witaminy A.

8. Złagodzić PMS

Kwasy omega-3 mogą okazać się pomocne; badania wykazały, że przyjmowanie suplementów może łagodzić psychologiczne objawy PMS, a także łagodzić wzdęcia i tkliwość piersi.

9. Wspierać podczas menstruacji

Wiele kobiet odczuwa dyskomfort podczas krwawienia miesiączkowego, szczególnie w dolnej części brzucha i miednicy, który może rozprzestrzeniać się na uda i dolną część pleców. Przeprowadzono wiele badań, które wykazały, że kobiety spożywające najwięcej kwasów omega-3 mają tendencję do odczuwania łagodniejszego dyskomfortu menstruacyjnego.

10. Wspierać zdrowie serca

Związek między kwasami tłuszczowymi omega-3 a tym, jak mogą one wspierać zdrowie serca, został dobrze zbadany. W rzeczywistości ludzie w krajach, w których spożywa się więcej tłustych ryb, na przykład na Grenlandii, w Japonii i w basenie Morza Śródziemnego, mają mniej chorób serca w porównaniu z krajami, w których spożywa się mniej tłustych ryb, takimi jak Wielka Brytania.

Kwasy tłuszczowe omega-3 EPA i DHA mogą pomóc chronić naczynia krwionośne i serce przed chorobami, pomagając:

• Poprawić przepływ krwi w organizmie
• Utrzymać stałe bicie serca
• Utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi
• Utrzymać prawidłowy poziom trójglicerydów (tłuszczu, który dostaje się do krwi po spożyciu posiłku)

11. Pomoc w walce z lękiem

Lęk jest jednym z najczęstszych zaburzeń zdrowia psychicznego, a okazuje się, że kwasy omega-3 mogą odgrywać w tym rolę. Lęk jest stanem, który powoduje uczucie ciągłej nerwowości i niepokoju. Istnieje kilka badań, które sugerują, że suplementy omega-3 mogą pomóc osobom wykazującym objawy lęku.

12. Zmniejszyć objawy ADHD u dzieci

ADHD to zaburzenie neurorozwojowe, które może powodować problemy z zachowaniem, takie jak nadpobudliwość, nadmierna impulsywność i trudności z koncentracją/utrzymaniem uwagi. Chociaż kwasy omega-3 nie znajdują się w wytycznych NICE dotyczących leczenia ADHD, istnieje coraz więcej dowodów na to, że kwasy omega-3 mogą pomóc osobom z ADHD.

Naukowcy z Instytutu Psychiatrii, Psychologii i Neurologii King’s College London odkryli, że suplementy z olejem rybim mogą pomóc w przypadku nadpobudliwości, braku uwagi i innych wzorców poznawczych i behawioralnych u dzieci i nastolatków z ADHD.

13. Pomoc w zespole metabolicznym

Zespół metaboliczny to nazwa nadana zbiorowi schorzeń, w tym otyłości centralnej (tłuszcz brzuszny), niskiemu poziomowi „dobrego” cholesterolu HDL, wysokiemu poziomowi trójglicerydów i insulinooporności.

Wszystkie te czynniki mogą zwiększać ryzyko wystąpienia innych chorób, takich jak cukrzyca i choroby serca.

Niektóre badania dotyczące suplementacji kwasami omega-3 i zespołu metabolicznego porównywały wyniki u dorosłych przyjmujących olej rybi podczas udziału w programie zmiany stylu życia i u osób biorących udział w programie bez oleju rybiego.

Grupa przyjmująca olej rybi wykazała znaczną redukcję obwodu oczekiwania, zmniejszenie zespołu metabolicznego o 33,3% oraz normalizację ciśnienia krwi i poziomu trójglicerydów.

14. Zadbać o zdrowie stawów

Omega-3 z oleju rybiego może pomóc zachować elastyczność stawów. Wyższe poziomy omega-3 w płynie stawowym (bezbarwny, gęsty płyn, który smaruje nasze stawy) są związane z lepszym zdrowiem stawów.29

15. Pomoc w zaburzeniach nastroju

Omega-3 badano również obok innych zaburzeń nastroju i ujawniły obiecujące wyniki w leczeniu takich schorzeń jak:

• Depresja poporodowa

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe (depresja maniakalna) – głównie w fazie depresyjnej

Omega-3 zostały również pozytywnie powiązane z innymi schorzeniami psychicznymi, takimi jak:

Zaburzenie osobowości typu borderline (BPD)

Zaburzenie obsesyjno-kompulsywne (OCD)

• Schizofrenia

Jednak potrzeba więcej dowodów, zanim suplementacja omega-3 będzie mogła być zalecana w tych schorzeniach.

16. Wspierać zdrowie kości

Nasze kości i stawy potrzebują odpowiedniego poziomu wapnia, aby zachować zdrowie.

Badania wykazały, że kwasy tłuszczowe omega-3 mogą pomóc kościom zatrzymać więcej wapnia, co powinno prowadzić do zmniejszenia ryzyka chorób takich jak osteoporoza.

17. Zadbać o zdrowie seksualne

Omega-3 pomaga w tworzeniu hormonów płciowych u mężczyzn i kobiet, co może pomóc w poprawie jakości plemników i funkcji seksualnych.

Opublikowano: 19 maj 2025

Koleje Małopolskie dbają o osoby z niepełnosprawnością, oferując im wsparcie w podróżach i pomoc w razie potrzeby. Osoby z niepełnosprawnością mogą skorzystać z bezpłatnej asysty na stacjach i w pociągach, a także z ulgowych biletów. 

Zgodnie z artykułem 21 ust. 2 Rozporządzenia nr 2021/782 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 29 kwietnia 2021 roku, osoby z niepełnosprawnościami oraz te z ograniczoną mobilnością mają prawo do zakupu biletów bez ponoszenia dodatkowych kosztów.

Zgodnie z artykułem 3 punkt 21 tego Rozporządzenia, osobą z niepełnosprawnością lub osobą z ograniczoną mobilnością jest każda jednostka, która cierpi na trwałe lub czasowe ograniczenie w sprawności fizycznej, psychicznej, intelektualnej czy sensorycznej, co może utrudniać jej pełne i efektywne korzystanie z transportu na równi z innymi pasażerami, lub której zdolność do poruszania się w trakcie podróży jest ograniczona z powodu wieku.

W związku z powyższym, osoby te nie mają obowiązku informowania personelu pociągu o braku ważnego biletu na przejazd, a podczas odprawy w pociągu nie są pobierane opłaty za wydanie biletu.

Pomoc w podróży od przewoźnika

Na stacjach, gdzie pracuje personel, osobom z niepełnosprawnością lub tym z ograniczoną mobilnością oferowana jest bezpłatna pomoc przy wsiadaniu i wysiadaniu z pociągu lub przy przesiadaniu się do innego pociągu.

Aby uzyskać taką pomoc, należy zawiadomić przewoźnika przynajmniej 24 godziny przed planowaną podróżą.

W przypadku braku takiej informacji, pracownicy Kolei Małopolskich zrobią wszystko, co możliwe, aby pomóc w tym, by osoba z niepełnosprawnością lub osoba o ograniczonej mobilności mogła przeprowadzić swoją podróż.

Osoba z niepełnosprawnością lub osoba z ograniczoną możliwością poruszania się musi zgłosić się na stację co najmniej 30 minut i najpóźniej 60 minut przed odjazdem pociągu.

Osoba zgłaszająca podróż dla osoby z niepełnosprawnością lub z ograniczoną mobilnością ma obowiązek podjąć wszelkie rozsądne kroki, aby poinformować przewoźnika o anulowanym przejeździe co najmniej 12 godzin przed jego planowanym terminem.

Jak zgłosić potrzebę asysty

Zgłoszenia przejazdu osób niepełnosprawnych przyjmowane są całodobowo pod numerem telefonu 790 374 036 (informacja o przetwarzaniu danych osobowych podanych w zgłoszeniu przejazdu osoby niepełnosprawnej znajduje się tutaj: Polityka Prywatności). W godzinach od 7:00 do 15:00 zgłoszenia można również przesłać mailowo na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..

Podczas zgłaszania przejazdu osoby z niepełnosprawnością lub o ograniczonej możliwości poruszania się należy podać:

• datę podróży
• relację (stacja wyjazdu, stacja przyjazdu, stacja przesiadania się) z określeniem, na jakiej stacji potrzebna jest pomoc,
• godzinę odjazdu/przyjazdu,
• imię i nazwisko podróżnego oraz telefon kontaktowy,
• nr wagonu i nr miejsca (w przypadku pociągu/wagonu z rezerwacją miejsc),
• rodzaj niepełnosprawności (czy podróżny korzysta z wózka),
• czy podróż odbywa się z osobą towarzyszącą/opiekunem; psem przewodnikiem/asystującym,
• jaki bagaż podróżny zabiera ze sobą,
• dodatkowe informacje (np. miejsce spotkania).