Poradnik

Opublikowano: 04 kwiecień 2025

Badania słuchu dla osób starszych odgrywają kluczową rolę w wczesnym wykrywaniu i leczeniu niedosłuchu. Co ważne, są one bezbolesne i nieinwazyjne.

W ramach badań słuchu przeprowadzane są różne testy, do których należą:

- audiometria tonalna – podstawowe badanie słuchu;

- audiometria impedancyjna;

- tympanometria;

- otoemisja akustyczna;

- HHIE-S – przesiewowe badanie słuchu.

Kto powinien poddać się badaniu słuchu? Oto kilka grup, które powinny zwrócić szczególną uwagę na swój słuch:

- osoby, które zauważają pogorszenie słuchu;

- ci, którzy doświadczają szumów usznych;

- osoby po pięćdziesiątym roku życia.

Badania słuchu można wykonać w wielu dużych aptekach oraz optykach, gdzie często pracują audiolodzy. Ponadto, lekarz rodzinny może skierować na konsultację do laryngologa.

W przypadku poważniejszych problemów ze słuchem, lekarz może zalecić korzystanie z aparatu słuchowego. Seniorzy mają możliwość skorzystania z refundacji na jego zakup. Specjalista pomoże dobrać aparat, który poprawi jakość słyszenia i będzie komfortowy w codziennym użytkowaniu.

Kwota dofinansowania NFZ na każdy aparat słuchowy na przewodnictwo powietrzne wynosi:

- 1 050 zł dla osób dorosłych (powyżej 26. roku życia) na każdy aparat, co łącznie daje 2 100 zł, a także 50 zł do obu wkładek usznych (w sumie 100 zł). Refundacja dla tej grupy wiekowej przysługuje raz na pięć lat. Jej przyznanie opiera się na średniej wartości niedosłuchu. W 2025 roku średnia ta będzie obliczana na podstawie dwóch najwyższych wartości wskazujących na największy ubytek słuchu i musi przekroczyć 40 dB, aby pacjent mógł ubiegać się o refundację NFZ na aparaty słuchowe.

- 3 000 zł dla dzieci i młodzieży (do 26. roku życia) na każdy aparat, co łącznie daje 6 000 zł, oraz 60 zł do obu wkładek usznych (łącznie 120 zł). Refundacja w tej grupie wiekowej przysługuje raz na trzy lata.

Dofinansowanie aparatów słuchowych na przewodnictwo kostne

Zupełnie inne zasady dotyczą dofinansowania aparatów słuchowych na przewodnictwo kostne, które mają zastosowanie w przypadku braku możliwości użycia aparatów na przewodnictwo powietrzne. Wysokość dofinansowania wynosi:

- 2 100 zł dla osób dorosłych (powyżej 26. roku życia) na każdy aparat, co daje łącznie 4 200 zł. Podobnie jak w przypadku aparatów na przewodnictwo powietrzne, refundacja przysługuje raz na pięć lat, a jej przyznanie wymaga średniego ubytku słuchu przekraczającego 40 dB HL.

- Dla dzieci i młodzieży (do 26. roku życia) zasady przyznawania dofinansowania są takie same jak w przypadku aparatów na przewodnictwo powietrzne – refundacja wynosi 3 000 zł na każdy aparat, co łącznie daje 6 000 zł, a podstawą jej uzyskania jest średni ubytek słuchu przekraczający 30 dB HL.

Kto może uzyskać 100% dofinansowania na aparat słuchowy?

Kwoty 1 050 zł dla aparatów na przewodnictwo powietrzne oraz 2 100 zł dla aparatów na przewodnictwo kostne stanowią 70% limitu dofinansowania (odpowiednio 1 500 zł i 3 000 zł). Osoby, które mogą liczyć na 100% refundacji, to osoby uprzywilejowane, takie jak inwalidzi wojenni, osoby represjonowane, weterani oraz żołnierze lub pracownicy wojska poszkodowani podczas misji zagranicznych. Mogą one uzyskać 100% dofinansowania na podstawie okazanej legitymacji. Kryterium dotyczące wielkości ubytku słuchu pozostaje takie samo i wynosi średnio 40 dB HL.

Dofinansowanie aparatu słuchowego dla osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności

Osoby posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie są objęte okresem karencji na zakup nowych aparatów słuchowych – mają prawo skorzystać z ulgi w dowolnym momencie, gdy zajdzie taka potrzeba. Równorzędne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uznaje się:

1. Grupę inwalidzką.

2. Orzeczenie o niezdolności do pracy (całkowitej, stałej lub długotrwałej).

3. Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji.

4. U dzieci do 18. roku życia – zaświadczenie lekarskie o stwierdzeniu ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia lub nieuleczalnej choroby zagrażającej życiu, powstałej w okresie prenatalnym lub podczas porodu.

5. U dzieci do 16. roku życia – orzeczenie o niepełnosprawności.

Wyroki sądowe wydane w toku odwołania od decyzji wojewódzkiego zespołu orzekającego o stopniu niepełnosprawności oraz od postanowienia organu rentowego dotyczącego ubezpieczeń społecznych.

Dofinansowanie systemów wspomagających słyszenie (FM)

Systemy wspomagające słyszenie (FM) są przeznaczone dla osób z wadami słuchu, które mają trudności w zrozumieniu mowy w hałaśliwych lub echowych warunkach. Ułatwiają one również koncentrację w towarzystwie szumów otoczenia. Z systemów tych korzystają zarówno pacjenci noszący aparaty słuchowe, jak i ci, którzy ich nie mają. Dofinansowanie z NFZ na zakup systemu wspomagającego słyszenie przysługuje wyłącznie dzieciom i młodzieży do 26. roku życia, co pięć lat. Refundacja wynosi 3850 zł.

Jak uzyskać refundację z NFZ na aparat słuchowy?

1. Pierwszym krokiem jest wykonanie badania słuchu. Jeżeli podczas badania stwierdzono niedosłuch, odwiedź lekarza rodzinnego, przedstaw wyniki badań i poproś o skierowanie do poradni otolaryngologicznej. Możesz również umówić się na wizytę prywatną, gdyż NFZ honoruje zlecenia wystawione w praktykach prywatnych.

2. Po konsultacji ze specjalistą, jeśli potwierdzi on, że potrzebny będzie aparat słuchowy, otrzymasz zlecenie na jego zakup. Następnie powinieneś udać się do regionalnego oddziału NFZ lub zarejestrować zlecenie elektronicznie. Po jego zatwierdzeniu otrzymasz dokument w wersji papierowej lub jako kod.

3. Z tym dokumentem zgłoś się do gabinetu protetyki słuchu aby zrealizować zlecenie NFZ i dopasować odpowiedni aparat słuchowy.

Jeśli potrzebujesz wsparcia w zakresie finansowania zakupu aparatu, warto rozważyć dostępne publiczne i prywatne źródła dofinansowania. Istnieje wiele stowarzyszeń i organizacji, które mogą Ci w tym pomóc. 

PFRON (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) oferuje dofinansowanie osobom posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności, pod warunkiem, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 50% stawki przeciętnego wynagrodzenia (dla osób samotnych - 65%).

Środki te są wypłacane za pośrednictwem Powiatowych Centrów Pomocy Rodzinie, Miejskich Ośrodków Pomocy Rodzinie oraz Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej.

Opublikowano: 02 kwiecień 2025

1. Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) to złożona grupa zaburzeń neurologicznych, które poważnie upośledzają funkcjonowanie społeczne i komunikacyjne. Termin pochodzi od greckiego słowa "autós" lub "własne ja". Autyzm ogólnie oznacza bycie samotnym.

2. Autyzm nie jest chorobą, ale zaburzeniem neurorozwojowym, które wpływa na sposób postrzegania świata. Nie da się tego wyleczyć, w spektrum jest się przez całe życie. Jednakże, warto podkreślić, że dzieci z autyzmem mogą robić postępy, a kluczowym czynnikiem w tym procesie jest wczesna interwencja. Aby poprawić jakość życia osób w spektrum autyzmu, niezbędna jest wczesna, intensywna i systematyczna terapia oraz codzienna praca.

3. Autyzm dotyczy wszystkich narodowości, wyznań, religii, ras i płci. Nie wpływa ani nie różnicuje żadnej pojedynczej grupy, chociaż jest 4 razy częstszy u chłopców niż u dziewcząt. 50% osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu ma niepełnosprawność intelektualną.

4. Autyzm jest coraz częściej diagnozowany na świecie, co czasami określane jest jako "epidemia autyzmu". W USA autyzm występuje u 1 na 36 dzieci. W Europie - u 1 na 100 dzieci.

5. Dzieci z autyzmem mogą cierpieć na regres rozwojowy lub utratę wcześniej nabytych umiejętności. Jednak autyzm nie jest schorzeniem degeneracyjnym. Osoby z autyzmem mają możliwość ciągłego rozwoju i poprawy dzięki odpowiedniemu wsparciu oraz usługom specjalistycznym.

6. Około 40% dzieci z autyzmem nie mówi. Z kolei 25-30% dzieci, które zaczynają mówić w wieku 12-18 miesięcy, w późniejszym czasie tracą zdolność mówienia. Inne dzieci mogą komunikować się werbalnie, ale dopiero w późniejszym okresie dzieciństwa.

7. Warto zaznaczyć, że autyzm manifestuje się w bardzo różnorodny sposób, co oznacza, że nie ma dwóch osób z autyzmem, które byłyby takie same. Opóźnienia społeczne i komunikacyjne oraz powtarzalne i ograniczone wzorce zachowań to tylko ogólne kategorie objawów autyzmu.

8. Wiele schorzeń współistniejących z autyzmem obejmuje zespół łamliwego chromosomu X, alergie, astmę, padaczkę, problemy z jelitami, zaburzenia trawienne, uporczywe infekcje wirusowe, PANDAS, problemy z karmieniem, zaburzenia lękowe, chorobę afektywną dwubiegunową, ADHD, zespół Tourette'a, OCD, zaburzenia integracji sensorycznej, zaburzenia snu, problemy z odpornością, choroby autoimmunologiczne oraz neurozapalenie. 

9. Naukowcy zaobserwowali, że ryzyko zgonu wśród osób z autyzmem jest prawie dwukrotnie wyższe niż w populacji ogólnej, co w dużej mierze związane jest z utonięciami i innymi wypadkami. 

10. Osoby z autyzmem często są postrzegane jako te, które nie okazują uczuć, ponieważ brakuje im empatii. Taki obraz jest jednak niesprawiedliwym mitem, który prowadzi do stygmatyzacji osób znajdujących się w spektrum. Należy zauważyć, że osoby autystyczne mogą mieć trudności z rozumieniem i rozpoznawaniem emocji, jednak, podobnie jak wszyscy, pragną bliskości i kontaktów z innymi ludźmi. W związku z tym, że zrozumienie kontekstu sytuacji społecznych może być dla nich wyzwaniem, czasami po prostu nie wiedzą, jak odpowiednio zareagować w sposób empatyczny.

Opublikowano: 31 marzec 2025

Ból głowy wywołany zmianami ciśnienia atmosferycznego to dolegliwość wynikająca ze wahań ciśnienia barometrycznego. Tego typu bóle mogą być spowodowane różnorodnymi warunkami pogodowymi, takimi jak burze, nagłe zmiany temperatury czy przebywanie na dużych wysokościach.

Objawy:

• ból w rejonie zatok lub skroni;
• ucisk lub poczucie napięcia wokół głowy oraz za oczami;
• mdłości i wymioty;
• wrażliwość na światło i dźwięki;
• ściekanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła oraz łzawienie oczu;
• trudności w koncentracji;
• drętwienie twarzy i szyi.

Przyczyny:

• zmiany pogodowe: Nagłe zmiany w pogodzie, takie jak nadchodzące burze, mogą skutkować bólami głowy związanymi z ciśnieniem barometrycznym;
• nierównowaga chemiczna: Wahania ciśnienia barometrycznego mogą prowadzić do uczucia ciśnienia w zatokach, co skutkuje nierównowagą chemiczną i bólem głowy;
• zmiany w chemii mózgu: Wpływ warunków atmosferycznych na równowagę substancji chemicznych w mózgu, takich jak serotonina, może wywoływać migreny.

Jak radzić sobie z bólem głowy spowodowanym ciśnieniem barometrycznym?

Choć pogoda jest istotnym czynnikiem, ból głowy może być również efektem stresu, działania niektórych leków bez recepty, wahań hormonalnych oraz zaburzeń snu. Mimo że nie możesz kontrolować warunków atmosferycznych, istnieją kroki, które możesz podjąć, aby zminimalizować ryzyko oraz intensywność bólu głowy.

• Staraj się eliminować pokarmy mogące wywołać migreny, takie jak te zawierające kofeinę, glutaminian sodu E621 (jest wzmacniaczem smaku, który jest dodawany do wielu produktów spożywczych) czy alkohol.
• Miej pod ręką leki ratunkowe. Skonsultuj się z lekarzem w sprawie dostępnych opcji. Jeśli masz sprawdzone leki, upewnij się, że masz je na bieżąco w swojej apteczce.
• Rozważ opcje profilaktyczne. Jeśli cierpisz na szczególnie dotkliwe migreny, lekarz może zasugerować wcześnie podjęcie działań w celu ich zapobiegania. 
• Właściwa ilość snu jest kluczowa, ponieważ niewystarczający sen lub jego nadmiar mogą przyczynić się do występowania bólów głowy.
• Radzenie sobie ze stresem to ważny element w zapobieganiu migrenowym bólom głowy. Warto pamiętać, że hormony stresu mogą również przyczyniać się do powstawania bólu głowy. Aby skuteczniej stawić czoła stresowi, warto sięgnąć po ćwiczenia fizyczne, wprowadzić zmiany w stylu życia, praktykować głębokie oddychanie oraz stosować różnorodne techniki relaksacyjne.
• Niezwykle istotne jest również odpowiednie nawodnienie organizmu. Przesunięcia płynów w naczyniach krwionośnych wokół mózgu mogą prowadzić do bólu głowy, dlatego regularne picie wody jest kluczowe. 
• Nie zapominaj również o okularach przeciwsłonecznych. Jasne światło słoneczne oraz odbłyśniki w dni pełne słońca, a także migoczące światło między drzewami podczas jazdy samochodem, mogą również prowokować migreny.

Opublikowano: 28 marzec 2025

Katar sienny, znany również jako alergiczny nieżyt nosa, objawia się symptomami, które mogą przypominać przeziębienie. Do najczęstszych z nich należą katar, swędzenie oczu, zatkany nos, kichanie oraz uczucie ucisku w zatokach. W przeciwieństwie do przeziębienia, które jest wywoływane przez wirusy, katar sienny jest rezultatem reakcji alergicznej organizmu na substancje, które są na ogół nieszkodliwe, ale przez nasz układ odpornościowy są błędnie postrzegane jako zagrożenie. Te substancje, zwane alergenami, mogą występować zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz pomieszczeń.

Najczęstsze alergeny powodujące objawy kataru siennego to pyłki roślin, roztocza oraz drobinki naskórka zwierząt domowych, takich jak koty i psy.

Katar sienny nie tylko wpływa na nasze samopoczucie, ale również może zakłócać codzienne funkcjonowanie, w tym efektywność w pracy czy w szkole. Jednak nie musisz godzić się z uciążliwymi objawami – istnieje wiele sposobów na unikanie alergenów oraz skuteczne metody leczenia.

Do typowych objawów kataru siennego zaliczają się:

- Kichanie i katar z rzadką, wodnistą wydzieliną.

- Swędzenie, łzawienie oraz zaczerwienienie oczu.

- Kaszel.

- Swędzenie nosa, podniebienia i gardła.

- Spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła.

- Obrzęk oraz cienie pod oczami, określane jako alergiczne zapalenie spojówek.

- Skrajne zmęczenie, często rezultat złej jakości snu.

Objawy kataru siennego mogą występować przez cały rok lub nasilać się w określonych porach roku, wówczas mówimy o alergiach sezonowych.

Czynniki wyzwalające katar sienny mogą obejmować:

- Pyłki drzew, które są szczególnie powszechne wczesną wiosną.

- Pyłki traw, występujące głównie w późną wiosnę i latem.

- Pyłki ambrozji, typowe dla jesieni.

- Roztocza kurzu oraz odchody karaluchów, które mogą być obecne przez cały rok.

- Łupież zwierząt domowych, który dokucza szczególnie zimą, gdy pomieszczenia są szczelnie zamknięte.

- Zarodniki grzybów i pleśni, które mogą występować zarówno sezonowo, jak i przez cały rok.

Jak odróżnić katar sienny od przeziębienia?

Mimo że objawy mogą być podobne, istnieje kilka kluczowych różnic:

Zasięgnij porady medycznej, jeżeli:

- Nie możesz znaleźć ulgi w objawach kataru siennego.

- Leki na alergię nie przynoszą rezultatów lub wywołują skutki uboczne

- Masz inną chorobę, która może pogorszyć objawy kataru siennego, np. polipy nosa, astmę czy nawracające infekcje zatok.

Opublikowano: 26 marzec 2025

Opublikowano: 24 marzec 2025

24 marca obchodzony jest Światowy Dzień Gruźlicy. To szczególne święto zostało ustanowione przez Światową Organizację Zdrowia w 1982 roku na pamiątkę odkrycia przez Roberta Kocha bakterii wywołującej gruźlicę.

Gruźlica, wywołana przez bakterię Mycobacterium tuberculosis, stanowi jedną z najpowszechniejszych chorób zakaźnych na świecie i wciąż stanowi poważny problem zdrowia publicznego, zwłaszcza w zakresie diagnostyki i leczenia. Każdego roku na gruźlicę zapada 10 milionów osób, a mimo że jest to choroba, którą można zapobiegać i leczyć, co roku umiera z jej powodu 1,5 miliona ludzi.

W populacji osób starszych występuje szereg czynników, które sprawiają, że gruźlica staje się szczególnie problematyczna. Należy do nich niedobór odporności związany z procesem starzenia, dodatkowe stany immunodepresyjne wynikające z chorób współistniejących oraz potencjalne interakcje między lekami przeciwgruźliczymi a innymi stosowanymi lekami.

Epidemia gruźlicy jest szczególnie rozpowszechniona wśród osób starszych, a wraz z wiekiem zauważalny jest stopniowy wzrost liczby zgłoszeń. W większości przypadków rozwoju choroby u seniorów dochodzi do reaktywacji wcześniej uśpionych zmian, co jest spowodowane osłabieniem układu immunologicznego związanym z procesem starzenia. Niestety, wskaźnik śmiertelności z powodu gruźlicy jest wyższy w tej grupie wiekowej. Objawy aktywnej gruźlicy u osób starszych bywają mniej wyraźne i niespecyficzne, co często utrudnia postawienie diagnozy. Problemy diagnostyczne są powszechne w przypadku wielu chorób, jednak niezwykle ważne jest wykorzystanie wszelkich dostępnych metod do dokładnej oceny stanu zdrowia. Rozpoznawanie kruchości, które jest kluczowe dla zapobiegania utracie niezależności, stanowi poważne wyzwanie w kontekście terapii u pacjentów w podeszłym wieku. Niektóre badania przynoszą sprzeczne informacje dotyczące gorszej tolerancji leków przeciwgruźliczych w tej grupie. Przestrzeganie zaleceń dotyczących leczenia jest kluczowe dla osiągnięcia pozytywnych wyników. U osób starszych zaobserwowano niższą kompletność terapii oraz wyższe ryzyko niepowodzenia leczenia.

U niektórych pacjentów gruźlica może przebiegać bezobjawowo, a jej wykrycie następuje przypadkowo. Objawy mogą być zarówno ogólne, związane z reakcją organizmu na zakażenie, jak i specyficzne dla narządu, który został zaatakowany. Ponieważ najczęściej dotyka płuc, najczęściej zauważane są symptomy związane z dolnymi drogami oddechowymi.

Dla gruźlicy charakterystyczne są:

• nocne poty,
• nawracające stany podgorączkowe,
• kaszel utrzymujący się przez co najmniej 3 tygodnie, początkowo suchy, a potem wilgotny z wydzielina,  
• krwioplucie,
• duszność,
• ból w klatce piersiowej,
• utrata masy ciała,
• osłabienie oraz łatwe męczenie się przy niewielkim wysiłku.

Rozpoznanie gruźlicy polega na weryfikacji wyników badań, które obejmują następujące procedury:

1. zdjęcie RTG klatki piersiowej lub tomografia komputerowa;
2. badania mikrobiologiczne:
   • mikroskopowe badanie rozmazu plwociny, barwionego specjalną metodą,
   • posiew bakteriologiczny plwociny.
3. badania genetyczne;
4. odczyn tuberkulinowy;
5. test IGRA z krwi;
6. Quantiferon TB Gold plus;
7. badanie histopatologiczne;
8. inne badania laboratoryjne.

Ogólną zasadą w leczeniu gruźlicy jest stosowanie czterech leków przez pierwsze dwa miesiące, a następnie dwóch leków przez kolejne cztery miesiące. W przypadku gruźlicy lekowrażliwej, która występuje w zdecydowanej większości przypadków w Polsce, pacjent przestaje być zakaźny już po około dwóch tygodniach terapii. Dzięki temu może kontynuować leczenie w warunkach ambulatoryjnych. Wyzwania terapeutyczne pojawiają się natomiast w przypadku gruźlicy lekoopornej oraz u pacjentów z chorobami towarzyszącymi, takimi jak zaburzenia odporności czy schorzenia wątroby.

Opublikowano: 21 marzec 2025

Światowy Dzień Zespołu Downa to wyjątkowe święto, które odbywa się corocznie 21 marca. Jego ustanowienie miało miejsce w 2005 roku z inicjatywy Europejskiego Stowarzyszenia Zespołu Downa, a od 2012 roku cieszy się patronatem Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Pomysłodawcą tego ważnego dnia był Stylianos E. Antonarakis, genetyk z Uniwersytetu w Genewie. Uroczysta inauguracja miała miejsce 21 marca 2006 roku w Singapurze, zorganizowana przez angielską organizację Down's Syndrome Association (DSA).

Data 21 marca nie jest przypadkowa – to dzień wiosny, symbolizujący narodziny ludzi o niezwykłych talentach. Jest także związana z istotą zespołu Downa, który wynika z trisomii 21 chromosomu.

Z tej okazji na całym świecie odbywają się różne wydarzenia mające na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat zespołu Downa, promowanie praw osób z tą wadą genetyczną oraz integrację z nimi.

21 marca 2021 roku,w Światowym Dniu Zespołu Downa, został ujawniony krotki film "Freebird". Po premierze film otrzymał pierwszą nagrodę na 38 Międzynarodowym Festiwalu Filmów dla Dzieci w Chicago, co zrobilo go kandydatem do Oscara..

Freebird to kanadyjski animowany film krótkometrażowy 2D z 2021 roku napisany i wyreżyserowany przez Michaela Josepha McDonalda i Joe Bluhma, a współprowadzony przez dyrektora kreatywnego Nicholasa Herda. Fabuła opowiada o Jonie, chłopcu z zespołem Downa, który porusza się po świecie z kochającą matką, nieobecnym ojcem i dożywotnią miłością. Czterdzieści pięć lat życia Johna zostało przedstawionych w pięć minut bez dialogów. Film jest wspólną produkcją Tonic DNA i L’Arche, zawiera oryginalną muzykę Jordana Harta.

Ten poruszający film podważa błędne przekonania na temat życia osób z zespołem Downa i pokazuje, jak szczęśliwe potrafią być.

Opublikowano: 19 marzec 2025

Pod koniec kwietnia w Krakowie uruchomione zostaną mobilne punkty badań mammograficznych. Akcja, zorganizowana przez firmę LUX MED Diagnostyka, skierowana jest do kobiet w wieku od 45 do 74 lat. Badania te będą przeprowadzane w ramach Programu Profilaktyki Raka Piersi i nie wymagają skierowania. 

Choć programa będzie miała miejsce w stolicy Małopolski, z bezpłatnej mammografii mogą skorzystać także panie mieszkające poza Krakowem. Ważne jest jednak, aby wcześniej zarejestrować się, dzwoniąc pod numer 22 880 90 80 wew. 3 lub zgłosić się za pośrednictwem formularza rejestracyjnego na stronie: 

https://www.luxmed.pl/dla-pacjenta/uslugi/diagnostyka/formularz-nfz-mammografia

Z programu wyłączone są te, które objęte są "Opieką nad rodzinami wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na raka piersi lub raka jajnika" oraz "Kompleksową opieką onkologiczną nad świadczeniobiorcą z nowotworem piersi".

Harmonogram bezpłatnych badań mammograficznych w ramach Programu Profilaktyki Raka Piersi w Krakowie:

1. 28.04.2025 - ul. Wielicka 256
2. 29.04.2025 - ul. Wielicka 259

Opublikowano: 17 marzec 2025

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera 10 wskazań. Czasami ich sformułowania mogą wydawać się nie do końca jasne, zwłaszcza dla tych, którzy otrzymali ten dokument i czytają go po raz pierwszy. W tym artykule postaramy się przyjrzeć każdemu z nich bardziej szczegółowo.

1) Zatrudnienie powinno być dostosowane do psychofizycznych możliwości danej osoby. W przypadku dzieci zazwyczaj stwierdza się, że nie wymagają one takich działań.

W orzeczeniach spotykamy różnorodne sformułowania, takie jak „stanowisko przystosowane”, „warunki pracy chronionej”, „zakład pracy chronionej” czy „otwarty rynek pracy”.

Często zarówno osoby z niepełnosprawnością, jak i potencjalni pracodawcy interpretują te zapisy dosłownie. Takie podejście rodzi wątpliwości dotyczące możliwości podjęcia zatrudnienia lub zatrudnienia osoby z niepełnosprawnością na otwartym rynku pracy, gdy w orzeczeniu znajduje się zapis o „warunkach pracy chronionej” lub „zakładzie pracy chronionej”.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z aktualnymi przepisami to lekarz medycyny pracy ma ostateczne zdanie w kwestii zatrudnienia konkretnego pracownika, niezależnie od tego, czy jest on osobą pełnosprawną, czy z niepełnosprawnością. W związku z tym wspomniane zapisy nie precyzują warunków zatrudnienia dla osób posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ani nie określają, czy mogą one podjąć pracę w ogóle.

2) Szkolenia, w tym te specjalistyczne, dotyczą przede wszystkim dorosłych oraz programów oferowanych osobom z niepełnosprawnościami, organizowanych m. in. przez organizacje pozarządowe i urzędy pracy.

W tym miejscu zazwyczaj pojawia się zapis „dotyczy” lub „nie dotyczy”. Warto jednak pamiętać, że oznaczenie „dotyczy” nie gwarantuje automatycznego skierowania danej osoby na wybrane szkolenie. Osoba, szukająca pracy, może być skierowana na taką formę kształcenia przez powiatowy urząd pracy lub w ramach różnych projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe.

3) Zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej odnosi się do dorosłych, którzy pracują w placówkach, w których co najmniej 70% zatrudnionych to osoby z niepełnosprawnościami.

W Zakładach Aktywności Zawodowej (ZAZ) mogą być zatrudniane osoby z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w tym te, u których zdiagnozowano autyzm, niepełnosprawność intelektualną czy choroby psychiczne. Dotyczy to również osób, wobec których rada programowa warsztatów terapii zajęciowej wyraziła opinię wspierającą ich zatrudnienie oraz kontynuację rehabilitacji zawodowej w środowisku pracy chronionej. Należy jednak pamiętać, że udział osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w ogólnej liczbie zatrudnionych nie może przekroczyć 35 procent.

4) Uczestnictwo w terapii zajęciowej skierowane jest do osób niepełnosprawnych, które nie mogą podjąć pracy zawodowej. Celem takich terapii jest rehabilitacja społeczna i zawodowa oraz nabycie lub przywrócenie umiejętności niezbędnych do zatrudnienia. Osoba chcąca brać udział w Warsztatach Terapii Zajęciowej musi posiadać odpowiedni wpis w orzeczeniu.

Warsztaty terapii zajęciowej to wyspecjalizowana placówka, która organizacyjnie i finansowo wspiera osoby z niepełnosprawnością, które nie są w stanie podjąć pracy. Oferują one możliwość rehabilitacji społecznej i zawodowej, umożliwiając uczestnikom nabywanie lub przywracanie umiejętności niezbędnych do zdobycia zatrudnienia.

Uczestnikami warsztatów mogą być osoby, które posiadają prawnie potwierdzony status niepełnosprawności oraz są niezdolne do pracy. Aktualnie, osoby przyjmowane do WTZ muszą mieć w swoim orzeczeniu zapis wskazujący na konieczność uczestnictwa w terapii zajęciowej.

Warto szczególnie zadbać o to, by w orzeczeniu znalazł się odpowiedni zapis, zwłaszcza w przypadku osób z dysfunkcją intelektualną czy niepełnosprawnościami sprzężonymi. Taki krok ułatwi kwalifikację tych osób do udziału w warsztatach w przyszłości.

5) Osoby z niepełnosprawnościami mogą potrzebować zaopatrzenia w ortopedyczne środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, które ułatwiają codzienne funkcjonowanie. Zazwyczaj w takich przypadkach w dokumentacji znajduje się adnotacja „wymaga wg wskazań lekarskich”.

 Zgodnie z obowiązującymi przepisami przysługuje im prawo do otrzymania wyrobów medycznych, takich jak aparaty ortopedyczne, wózki inwalidzkie, laski, kule, balkoniki, obuwie ortopedyczne, zestawy infuzyjne do pomp insulinowych, pieluchomajtki, cewniki czy sprzęt stomijny. Pełna lista refundowanych wyrobów medycznych: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20170001061 Osoby, które w orzeczeniu mają adnotację „wymaga”, mogą ubiegać się o dodatkową pomoc z powiatowych centrów pomocy rodzinie, a szczegóły tego procesu przedstawimy w kolejnej części naszego cyklu.

Osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności lub przyznany stopień niepełnosprawności mają możliwość ubiegania się o dodatkowe wsparcie finansowe w powiatowym centrum pomocy rodzinie.

6) Korzystanie z społecznego wsparcia w codziennej egzystencji obejmuje dostęp do usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych, które są świadczone przez różne instytucje pomocy społecznej oraz organizacje pozarządowe. Ten punkt nie przekłada się na konkretne dodatkowe świadczenia, ale potwierdza, że takie wsparcie jest potrzebne. 

W orzeczeniach często można spotkać sformułowania takie jak „dotyczy” czy „wymaga, zgodnie z obowiązującymi przepisami”. W przypadku orzeczeń o stopniu umiarkowanym zazwyczaj pojawia się zapis „częściowo wymaga”.

Choć takie wskazania nie są bezpośrednio wymagane przy ubieganiu się o wsparcie w różnych instytucjach, jak na przykład w ośrodku pomocy społecznej, który oferuje usługi opiekuńcze, to jednak ich obecność podkreśla potrzebę wsparcia ze strony innych osób oraz instytucji w codziennym życiu.

7) Osoby, które mają znacznie ograniczoną zdolność do samodzielnego życia, często wymagają stałej lub długotrwałej opieki czy pomocy innych. Taka potrzeba określana jest jako „wymaga”, „częściowo wymaga” lub „nie wymaga”.

Zapis ten potwierdza konieczność pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu osoby z niepełnosprawnością.

8) Dotyczy dzieci poniżej 16 roku życia, które potrzebują stałego wsparcia opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Aby opiekun mógł ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, w orzeczeniu muszą być przyznane zarówno punkty 7, jak i 8. 

Rodzice i opiekunowie dzieci z niepełnosprawnością, które wymagają całodobowej opieki, powinni szczególnie zwrócić uwagę na to, czy w orzeczeniu ich dziecka zaznaczone są oba istotne punkty.

9) Aby osoba niepełnosprawna mogła uzyskać kartę parkingową, musi spełniać przesłanki określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. 

Starać się o wydanie karty parkingowej może:

1. Osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności i znacznie ograniczonymi możliwościami samodzielnego poruszania się
2. Osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, znacznie ograniczonymi możliwościami samodzielnego poruszania się i kodami w orzeczeniu 04-O (choroby narządu wzroku) lub/i 05-R (upośledzenie narządu ruchu) lub/i 10-N (choroba neurologiczna) lub/i 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia – uprawnienie to przysługuje im od 1.04.2020)
3. Osoba do 16. roku życia ze znacznie ograniczonymi możliwościami samodzielnego poruszania się

10) Ten zapis dotyczy głównie osób z określonymi dysfunkcjami, takich jak osoby poruszające się na wózku inwalidzkim, leżące, czy mające znaczne ograniczenia w przyjmowaniu pokarmów i czynnościach fizjologicznych. Zapisy tego punktu często są opacznie rozumiane, szczególnie przez posiadaczy starszych orzeczeń, gdzie nie było informacji, że zapisy odnoszą się do ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy musi spełniać rozmaite kryteria. Osoba z niepełnosprawnością, posiadająca ww. wskazanie, ma zwiększoną normatywną powierzchnię lokalu o 15 m2.

O kryteriach uprawniających do otrzymania dodatku mieszkaniowego można przeczytać tu:

https://sprawyspoleczne.krakow.pl/swiadczenia_spoleczne/6942

Opublikowano: 14 marzec 2025

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanowi oficjalne potwierdzenie, że posiadasz niepełnosprawność w określonym zakresie. Dokument ten umożliwia ubieganie się o różne świadczenia, a także ulgi i uprawnienia, które przysługują Ci na podstawie odrębnych przepisów.
Lista chorób kwalifikujących do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności nie jest zamknięta. Niemniej jednak, istnieją pewne schorzenia, które mogą stanowić podstawę do wydania takiego orzeczenia.

Należą do nich:

· zaburzenia mowy i głosu, które utrudniają komunikację,
· upośledzenia umysłowe,
· choroby psychiczne (ciężkie zaburzenia psychotyczne, nasilone zaburzenia lękowe, autyzm)
· zaawansowane choroby słuchu,
· schorzenia układu krążenia oraz oddechowego,
· niektóre choroby narządu wzroku, układu pokarmowego i moczowo-płciowego,
· problemy z narządem ruchu,
· epilepsja,
· wybrane choroby oraz zaburzenia neurologiczne.
Warto pamiętać, że każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie.

Jeśli planujesz ubiegać się o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, poniżej znajdziesz zestaw kroków, które należy wykonać:

1. Przygotuj wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz odpowiedni formularz zaświadczenia lekarskiego, które jest niezbędne dla Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.
2. Umów się na wizytę u swojego lekarza prowadzącego i poproś go o wypełnienie zaświadczenia dotyczącego Twojego stanu zdrowia, przeznaczonego dla tego samego Zespołu.
3. Wypełnij wniosek starannie, używając drukowanej czcionki, aby zapewnić jego czytelność.
4. Zgromadź dokumentację medyczną, która będzie potwierdzać Twój stan zdrowia.
5. Złóż wypełniony wniosek, zaświadczenie lekarskie oraz inne dokumenty w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie.
6. Oczekuj na pismo z informacjami dotyczącymi kolejnych kroków w Twojej sprawie, które otrzymasz od Miejskiego Zespołu.
7. Staw się na wyznaczone badanie lekarskie oraz posiedzenie składu orzekającego, zgodnie z datą podaną w zawiadomieniu. Udział w posiedzeniu jest obowiązkowy, chyba że istnieją wskazania medyczne, które uniemożliwiają Ci podróż - takie informacje powinny być zawarte w zaświadczeniu lekarskim. Skład orzekający przeprowadzi badanie, oceni Twoje ograniczenia oraz ustali stopień niepełnosprawności.
8. Po wszystkim, cierpliwie czekaj na doręczenie orzeczenia.

Gdzie złożyć wniosek?
Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie
30-703 Krakow
ul. Dekerta
12 616 52 12

Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie
ul. Balicka 95, 30-149 Kraków
(12) 380 76 40
(12) 380 76 42
(12) 380 76 44

(Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla powiatu ziemskiego krakowskiego swoim obszarem obejmuje 17 gmin wokół Krakowa tj.:
Krzeszowice, Skała, Skawina, Słomniki, Świątniki Górne, Czernichów, Igołomia-Wawrzeńczyce, Iwanowice, Jerzmanowice-Przeginia, Kocmyrzów-Luborzyca, Liszki, Michałowice, Mogilany, Sułoszowa, Wielka Wieś, Zabierzów, Zielonki.)

Powiatowe Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności - Województwo Małopolskie

· 32-700 Bochnia Windakiewicza 9  tel.14 611 97 40
· 32-800 Brzesko Kardynała Stefana Wyszyńskiego 6 tel.14 663 05 48
· 32-500 Chrzanów Topolowa 16 tel.32 624 11 30
· 33-200 Dąbrowa Tarnowska Szpitalna 1 tel.14 694 09 08
· 38-300 Gorlice Słoneczna 7 tel.18 352 42 60
· 34-600 Limanowa Marka 9 tel.18 337 58 26
· 32-200 Miechów Henryka Sienkiewicza 18 tel.41 383 40 84
· 32-400 Myślenice Kazimierza Wielkiego 5 tel.12 372-76-68
· 33-300 Nowy Sącz Grunwaldzka 59A tel.184443623
· 34-400 Nowy Targ Jana Kazimierza 20 tel.18 26 66 023 lub 18 266 42 07
· 32-300 Olkusz Marszałka Józefa Piłsudskiego 21 tel.32 647 88 20
· 32-600 Oświęcim Generała Józefa Bema 4 tel.33 842 42 27
· 32-100 Proszowice 3 Maja 72 tel.(12) 383-48-32, 383-48-50
· 34-200 Sucha Beskidzka Adama Mickiewicza 31 tel.33 873 20 63
· 33-100 Tarnów Urszulańska 19 tel.14 621 30 40
· 34-100 Wadowice Adama Mickiewicza 27 tel.33 873 21 11
· 32-020 Wieliczka Niepołomska 26g tel.12 278 6281